GÜNCEL ENGEL HAKLARI NİSAN 2020

Derleyen: Ayşe SARI, Sosyal Hizmet Uzmanı, Ankara

Lütfen, alıntı yapmadan kullanmayınız. Tüm mevzuatı taramak ve mevzuatı uygulamalarıyla birlikte açıklamak uzun zaman, enerji ve emek gerektiren bir iştir. Emeğe saygı duyarak; bu içeriğin telif hakkının; SİMESEN ve SAHİMSEN’e ve şahsıma ait olduğunu göz önünde bulundurarak; yazıyı kullanırken kaynak gösteriniz

EVDE BAKIM VE ENGELLİ MAAŞLARI İÇİN 2020YILINA AİT KİŞİ BAŞI GELİR MİKTARLARI

1 Ocak 2020 tarihinden itibaren 1 yıl boyunca geçerli olmak üzere; Evde bakım maaşı bağlatmak için kişi başı gelir 1402 lira olurken engelli maaşı için kişi başı gelir 701 lira olmuştur. Her iki maaşı bağlatmak için kişi başı gelirin bu miktarların altında olması gerekmektedir.

ENGELLİ HAKLARINDAN KİMLER YARARLANABİLİR?

Ülkemizde engelli haklarından yararlanmak için; bireyin en az %40 oranında engelli olduğunu, Sağlık Bakanlığı tarafından engelli sağlık kurul raporu vermeye yetkilendirilmiş bir hastaneden aldığı raporla belgelemiş olması gerekir. Bunun yanında 20 Şubat 2019 tarihinden önce alınmış raporlarda, çocukların özel eğitim almaları için gerekli engel oranında alt sınır %20’dir. 20 Şubat 2019 tarihinde yayınlanan Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) gereği, çocukların raporlarına engel oranı yazılmayacak engel oranı %20’nin karşılığı olarak raporda “özel gereksinim var (ÖGV)” ibaresi yazılacaktır. Çocukların fizyoterapi, özel eğitim, rehabilitasyon ve benzer gereksinimleri raporda belirtilecektir.

ENGELLİ SAĞLIK KURUL RAPORU- ÖZEL GEREKSİNİM RAPORU

20 Şubat 2019 tarihinde yayınlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) ile birlikte 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik; sadece 18 yaşını doldurmuş olan bireyleri kapsar. 18 yaş altı çocukların sağlık kurul işlemleri ise Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) hükümlerine göre düzenlenecektir. Özel gereksinimli çocukların raporlarında “engelli” ifadesi geçmeyecek ve herhangi bir engel oranı yazılmayacaktır. Bu Yönetmelikler engelli sağlık kurul raporları ile birlikte çocukların ve erişkinlerin terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir sağlık kurulu raporunun alınış işlemlerini de düzenler.

Çocuk ve erişkinler için engelli sağlık kurul raporu, Sağlık Bakanlığı tarafından, engelli Sağlık Kurul Raporu vermeye yetkilendirilmiş hastanelerden alınır.

ÖNEMLİ: Raporlara itiraz işlemlerinde; hakem hastane rapor işlemi ücretlidir.

Kazanılmış haklar

Engelliler Hakkında Kanunun “Mevcut belgelerin geçerliliği” başlığında yer alan Geçici Madde 5’de; “engelli bireylerin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre almış oldukları sağlık kurulu raporlarına istinaden hâlen yararlanmakta oldukları hak ve menfaatlerin, sağlık kurulu raporu dışındaki diğer şartların muhafaza edilmesi ve ilgili mevzuatına göre bu hak ve menfaatlerin devamının mümkün olması kaydıyla, önceki raporların geçerlilik süresi içinde aynı şekilde uygulanmasına devam olunur. Ayrıca, engelli bireylerin ilgili mevzuatına uygun olarak daha önceden almış oldukları sağlık kurulu raporlarına istinaden engellilik durumlarının tespitine veya engellilikleri dolayısıyla kendilerine veya yakınlarına kolaylıklar ya da haklar teminine yönelik olarak bu maddenin yayımı tarihine kadar verilmiş olan özürlü, sakat, çürük veya zihinsel ya da bedensel engelleri niteleyen benzeri ibareleri içeren belge, kimlik, kart ve benzeri belgelerin, geçerli oldukları süreler dâhilinde yenilenmeleri gerekmez” ifadeleri yer alır. Dolayısıyla “belirli bir tarih öncesi alınmış raporlar geçersizdir” söylemi yersizdir.

Çocuklar için olan ÇÖZGER Yönetmeliğinde kazanılmış haklar bölümünde aynı ifadeler açıkça yer almış, “sürekli” ibareli raporların, çocuk 18 yaşını dolduruncaya dek geçerli olduğu, süreli raporu olanlardan ise süresi içinde yeniden rapor istenemeyeceği ve sağlık kurullarının bu kişiler için rapor düzenlemeyecekleri ifade edilmiştir. Yönetmeliğe göre çocuk 18 yaşını doldurduğunda, rapor “sürekli” dahi olsa, rapor geçersiz olacak ve bu kişiler 18 yaşını doldurduğu günden itibaren en geç 3 ay içinde erişkin engelli raporu alacaklardır. Haklarında ÇÖZGER düzenlenmiş olan çocuklara, talep halinde 18 yaş dolmadan 3 ay önce Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre rapor düzenlenebilir. Ancak alınan bu rapor, çocuk 18 yaşını doldurduğu günden itibaren geçerli olur.

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelikte yer alan ifadelere göre; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce 18 yaş üstü engelliler için düzenlenmiş sürekli ibareli sağlık kurulu raporlarıyla belirlenmiş olan tüm vücut fonksiyon kaybı oranları geçerli olup bu oranlara dayanılarak sağlanmış istihdam, eğitim, sosyal destek ve yardım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için kurumlarca rapor istenemez. ÇÖZGER’e göre de eski Yönetmelik hükümlerine göre 20 Şubat 2019 tarihi öncesi 18 yaş altındaki çocuklar için alınan engellilik sağlık kurul raporları süresi içinde (sürekli ise ömür boyu) geçerlidir. Aynı şekilde rapor süreli ise rapor süresinin bitimine dek kurumlarca rapor yenilenmesi talep edilemez.

Bununla birlikte her iki Yönetmeliğe göre; Özel Tüketim Vergisi Kanuna göre ÖTV istisnalı araç alımında 01.08. 2002 tarihi öncesinde alınan raporlar geçerli olmadığından, ÖTV istisnalı araç talebinde bulunan bireyler için bu tarih öncesi sürekli raporu olanlara yeni rapor düzenlenir. Bunun yanında ÖTV istisnalı araç alımında yıl olarak “süreli” raporu olanlar, raporun bitimine 6 ay kalıncaya dek ÖTV istisnalı araç alabilecekleri için bu kişiler rapor bitimine 6 aydan az kaldığında yeni rapor talebinde bulunabileceklerdir.

ÇÖZGER için mevzuatla uyum arandığında kullanılacak tablo

Özel gereksinimli çocuklar için tanımlanmış hakların kullanımında engel oranlarının belirlenmesi için Yönetmelik ekinde açıklanmış “özel gereksinim düzeylerinin karşılığı olan engel oranlarına” bakılması gerekir. Buna göre;

  1. Özel gereksinim var (ÖGV): %20-39
  2. Hafif düzeyde özel gereksinim var: %40-49
  3. Orta düzey özel gereksinim var: %50-59
  4. İleri düzeyde özel gereksinim var: %60-69
  5. Çok ileri düzeyde özel gereksinim var: %70-79 (Ağır engelli olduğu kabul edilir)
  6. Belirgin düzeyde özel gereksinim var (BÖGV): %80-89 (Ağır engelli olduğu kabul edilir)
  7. Özel Koşul Gereksinimi var (ÖKGV): %90-99 (Ağır engelli olduğu kabul edilir)

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERE YARI ZAMANLI ÇALIŞMA HAKKI

Resmi Gazetede yayınlanan Torba Yasa ile (10 Şubat 2016/ 6663 sayılı Kanun); kadın çalışanın analık izinleri hemen sonrasında başlayacak izinlere ilave yapılmıştır. doğumda ya da doğumu takip eden ilk 12 ay içinde çocuğun engelli olduğu tespit edilirse; 12 ay yarı zamanlı çalışma hakkı getirilmiştir. Bu süre analık izni bitiminden itibaren başlar. Engelli çocuğun engel oranı, ağır/ hafif engelli olup olmadığı ve gelir düzeyi dikkate alınmaksızın bu hakkı isteyen her anne kullanabilir.

Öte yandan aynı Kanunla, çocuğun ilköğretime başladığı yaşa dek yarı zamanlı çalışma (maaş ve özlük hakların yarısı karşılığında) hakkı da düzenlenmiştir. Ancak henüz uygulama yönetmeliği çıkmamıştır. Bu düzenleme doğum yapan tüm kadın sigortalılar içindir. Uygulama Yönetmeliği çıktığında, engelli çocuğu olan anne 12 ay boyunca yarı zamanlı çalışabilecek (süt izni hakkını kullanmadan), 12 ayın devamında ise ilköğretim yaşına dek yarı maaşla yarı zamanlı çalışabilecek. Bu hükümler; memurlar için 657' ye (104. Maddeye ilave), işçiler için 4857' ye (74. Maddeye ilave) işlenmiştir.

ENGELLİ KİMLİK KARTI

Engel oranı %40 veya üzerinde engelli sağlık kurul raporu olan yetişkinler ile Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporunda “hafif derecede özel gereksinim var” ibaresi olan çocuklar, engelli kimlik kartı/özel gereksinimli birey kartı alabilirler. Ağır engellilerin engelli kimlik kartında “refakatli” ibaresi olur. 20 Şubat 2019 tarihinden sonra erişkinler için düzenlenen raporda “tam bağımlı engelli birey” ifadesi olanlar ile raporunda “Çok ileri düzeyde özel gereksinim var (ÖGV)”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadeleri olan çocuklar ağır engelli sayıldıklarından bu kişilere de “refakatli” ibareli engelli kimlik kartı düzenlenir. Sağlık kurul raporunun aslı gibidir fotokopisi, 2 resim ve nüfus kâğıdı fotokopisi ile birlikte illerde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerine, ilçelerde sosyal hizmet merkezlerine başvuru yapılır.

Mevcut mevzuata göre; hak ve hizmetleri talep etmek için engelli kimlik kartı (alınması zorunlu değildir) ya da engelli sağlık kurul raporu/ÇÖZGER raporunun aslı yeterlidir. Raporların e-rapor sistemine kayıtlı olmasının istenmesinin mevzuata aykırı olduğu bilinmelidir. Raporların e-rapor sistemine kaydı, vatandaşın değil hastanelerin dolayısıyla Sağlık Bakanlığının sorumluluğudur. Başvurularda bu durumla karşılaşanların, yeniden rapor almamaları, duruma itiraz etmeleri ve rapor kaydı için rapor asılları ile birlikte il sağlık müdürlüklerine başvuru yapmalarını öneririm.

SOSYAL YARDIMLAR

Engelli aylıkları: 2022 sayılı Kanuna göre bağlanan aylıklardır. Bir kişiye engelli aylığı bağlanması için; 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşı olması, en az %40 oranında engelli olması, kişinin herhangi bir sigortalı işte çalışmaması, nafaka almaması veya nafaka almasının mümkün olmaması, aylık hane geliri kişi başı asgari ücretin üçte birinden az olması ve inceleme sonucu kişinin muhtaç olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. 18 yaş altı çocukların yakınlarına engelli yakını maaşı bağlanır. Başvurular, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına (SYDV) yapılır. Engelli aylığı bağlanabilmesi için haneye giren tüm gelirler toplanıp kişi başına bölündüğünde kişi başına düşen aylık gelir; asgari ücretin üçte birinden az olmalıdır. 2020 yılı için asgari ücretin üçte biri 701 liradır. Engelli aylıkları, her ay ödenir. Engelli aylığı alanlar; adres, gelir durumu ve ailedeki kişi sayısı değişimlerini Vakıflara bildirmek zorundadır.

  1. a) Engelli yakını maaşı

On sekiz yaş altında olan özel gereksinimli çocuklardan raporunda “hafif düzeyde özel gereksinim var” ifadesi yazılı olanların (bu ifadenin engel oranı olarak karşılığı %40-49’dur) ve bu ifadenin daha üzerinde özel gereksinimi olanların, anne veya babası ya da yasal vasisi sigortalı bir işte çalışmıyorsa, engelli çocuğun yakınına bu maaş bağlanır. 20 Şubat 2019 tarihinden önce adına düzenlenmiş geçerli raporu olan çocuklardan engel oranının en az %40 olması şartı aranır. Bakım veren kişi ile özel gereksinimli çocuğun aynı hanede oturması zorunludur. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda bu maaş kesilir. Engelli kişi şartları sağlıyorsa, kendi adına engelli aylığı için başvuru yapabilir.

  1. b) On sekiz yaş üzeri engelli maaşı

On sekiz yaşını dolduran, sigortalı bir işte çalışmayan engelli birey ya da birey adına yasal vasisi; aylık için başvuru yapabilir. Engel oranı %40-69 arası olanlara engelli aylığı, %70 ve üzerinde olanlara, bakıma muhtaç engelli aylığı bağlanır.

Evde bakım maaşı

2828 sayılı Kanun ile bağlanan aylıktır. Evde bakım maaşı bağlanması için gerekli şartlar şunlardır:

1) Engelli sağlık raporunda “ağır engelli” yazılı olması (20 Şubat 2019 tarihinden sonra erişkinler için engelli sağlık kurul raporu alanların raporunda, ağır engelliliğin karşılığı olan “tam bağımlı engelli birey” ifadesi aranır. 18 yaş altı çocuklar için alınan özel gereksinim raporunda ise “Çok ileri düzeyde özel gereksinim var (ÖGV)”, “Belirgin ÖGV” ve “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadeleri olan çocuklar ağır engelli sayılır),

2) Haneye giren tüm gelirler toplanıp hanedeki kişi sayısına bölündüğünde; kişi başı aylık gelirin asgari ücretin üçte ikisinden az olması (2020 yılı için 1402 lira),

3) Sosyal hizmetler il müdürlüğü ya da sosyal hizmet merkezi tarafından yapılan inceleme sonucu, engelli bireyin bakıma ihtiyacı olduğuna karar verilmesi.

Başvuru yeri: İllerde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri, ilçelerde sosyal hizmet merkezleridir. Engelli birey adına anne, baba ya da yasal vasisi başvuru yapabilir. Bakım verecek kişinin akraba olması şartı aranır. Birey, engelli sağlık raporu ile başvuru yapabilir. Gerekli belgeler, müdürlük tarafından istenir.

Hanede, birden fazla “ağır engelli” varsa, bir engelliden sonraki her engelli 2 kişi sayılır. Buna göre aynı evde 2 ağır engelli birey, anne ve babası ile yaşıyorsa, bu evdeki kişi sayısı 5 olarak belirlenir.

Evde bakım maaşı alanlar; engelli bireyin vefat durumunu, hastanede yatışını, adres değişikliğini, gelir durumu değişikliğini ve hanedeki kişi sayısındaki değişimi, süresi içinde bildirmek zorundadırlar. Ayrıca, ÖTV istisnalı araç alımı-satımı, ev alım satımı, bankadaki hesap, fazla mesai ücretleri gibi mali durumdaki değişimler; bakım maaşı başvurusu yapılan birime bildirilmelidir.

Vakıf aylığı-muhtaç aylığı

On sekiz yaşını doldurmuş, muhtaç durumda olan engelliler başvurabilir. Bir hanede sadece bir kişiye vakıf maaşı bağlanır. %40 ve üzeri engelli olan muhtaçlara; sosyal güvencesi olmaması, herhangi bir gelir ya da aylığı olmaması, mahkeme kararı ile veya kanunla bakım altına alınmamış olması, gelir durumunun uygun olması halinde bu kişiye muhtaç aylığı bağlanır. 2020 yılında muhtaç engellilere aylık 914,49 lira ödenmektedir.

Başvuru: Muhtaç aylığı başvuru formu ve engelli sağlık kurul raporu ile başvurulur. Başvurular Vakıflar Bölge Müdürlüklerine doğrudan, posta yoluyla yapıldığı gibi internet sitesinden de başvuru yapılabilir.

Ayrıntılı bilgi için 27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vakıflar Yönetmeliğini inceleyiniz. https://www.vgm.gov.tr

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERE ERKEN EMEKLİLİK HAKKI

Ağır engelli çocuğu olan annelere 1 Ekim 2008 tarihinden sonra verilmiş bir haktır. Çocuğun ağır engelli raporunun alındığı tarihe göre SGK’ nın kararı önemlidir. Çalışılan sürenin dörtte biri oranında süre çalışılan süreye ilave edilir. Bu süre emeklilik süresinden düşürülür. Bakınız: 5510 saylı Kanun 28. Madde. Başvuru; çalışma belgesi, engelli raporunun aslı gibidir fotokopisi, çocuğun ve annenin kimlik fotokopileri ve dilekçe ile SGK ya yapılır.

Ağır engelli çocuğu olan babalara da erken emeklilik hakkının verilmesi için çalışmalarım devam etmektedir.

ENGELLİLER İÇİN ENGELLİLİK GELİR VERGİSİ İNDİRİMİ

Kendisi % 40 ve üzerinde engelli olanlar,

Bakmakla yükümlü olduğu eş, çocuk, anne ve babası engelli olan çalışanlar (serbest çalışanlar ve isteğe bağlı çalışanlar dahil).

Bulundukları il/ilçe vergi dairelerine müracaat ederek vergi indirim hakkı alırlar.

Emeklilik sürecinde bu haktan yararlanılamaz. Ancak emeklilik döneminde serbest çalışanlar bu haktan yararlanır. Engelli yakınından dolayı gelir vergisi indirimi hakkı kullananların, engelli yakınları çalışmaya başladığında, ilgili vergi dairesine “bu hakkın çalışan birey üzerine geçmesi’’ için bildirimde bulunmaları zorunludur.

İş yeri değişikliğinde mutlaka yeni iş yerinden alınacak çalışma belgesi ile birlikte vergi dairesine başvurularak vergi indiriminin yeni iş yeri maliye şubesine gönderilmesini sağlanmalı. Aksi takdirde yeni iş yerine geçiş yapılamayacaktır. Başvuruda sadece dilekçe ve çalışma belgesi yeterli olacaktır.

Başvuru: İş yerinden alınan çalışma belgesi, işçiler için sigortalılık belgesi, dilekçe (başvuru için gittiğinizde yazabilirsiniz), engelli raporunun aslı gibidir fotokopisi (rapor alınan hastane başhekimliğince ıslak imzalı onaylı), kimlik fotokopisi, iki resimle yapılır. Başvuru vergi dairesine yapılır. Engelli sağlık raporları Maliye Bakanlığı Sağlık Kurulunca incelenir. İnceleme sonrası sonuç, çalışan kişinin iş yerine gelir.

Vergi Dairesinden dört şekilde sonuç gelebilir: İlki; vergi indiriminin onaylanmasıdır. Onay belgesinde yazan tarihten itibaren geçerli olmak üzere indirim uygulanır. İkincisi; Vergi Dairesi engelinize yönelik yeni tetkikler isteyebilir. Bu tetkikler yaptırılıp sonuçların asılları Vergi Dairesine gönderilir. Üçüncüsü; Vergi Dairesi engelli raporunun yenilenmesini isteyebilir. Engelli raporu süresi içinde geçerli olduğundan yeni rapor almanız için raporun yenilenmesi için İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz başvurusu yapılmalıdır. İl Sağlık Müdürlüğü kişiyi bir hastaneye sevk eder. Buradan alınan rapor sonucu ilk raporla aynı ise sonuç kesinleşir ve bu rapor vergi dairesinin incelemesine gönderilir. Sonuç ilk rapordan farklı ise Yönetmelik gereği hakem hastanesi incelemesi gerekir. Hakem hastanenin kararı kesindir. Alınan rapor Vergi Dairesinin incelenmesine gönderilir. Dördüncüsü ise; engel oranının %40’ın altına düşürülmesi yani sonucun “vergi indiriminden yararlanamaz” ibaresi ile olumsuz olmasıdır. Her iki durumda da tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde sonuca itiraz edilebilir. İtirazın kabulü ya da reddine göre hareket edilir.

Vergi dairesinin engel oranını %40’ın altına düşürmesi kişinin engellilik durumunun ortadan kalktığını göstermez. Bu sonuç sadece kişinin vergi indiriminden yararlanamayacağını gösterir. Kişi diğer tüm haklardan yararlanır. Vergi Dairesinin yeni engelli raporu istediği durumlarda dikkat edilmesi gereken konu; yeni değerlendirmede engel ölçüm cetvelinin değişmesi nedeniyle engel oranının düşmesidir. Eğer yeni alınan engelli raporu %40’ın altına düşerse kişi tüm engelli haklarını kaybeder. Bu nedenle engel oranının düşmesi söz konusu ise kişinin sağlık kurul işlemlerini yapmaması önerilir. Bu kişilerin vergi indirim hakkını kullanmama tercihi yapmaları daha uygun olacaktır. Ancak unutulmaması gereken konu 1 Ekim 2008 öncesi işe giren işçi kadrosunda çalışanların engelli erken emeklilik hakkından yararlanması mümkün değildir. Bu şart diğer çalışanlar için uygulanmaz.

ÖTV İSTİSNALI ARAÇ ALIMI

Tüm vergiler dahil en fazla 303 bin 200 lira tutarında olacak araçlar için ÖTV istisnası uygulanacaktır. Motor hacmi sınırı kaldırılmıştır.

Özel donanımlı araç kullanır raporu olanların kendisi (engel oranı %90’ın altında olması ve Tebliğde yer alan ortopedik engele sahip olmaları şartı ile) ile engel oranı % 90 ve üzerinde olan engellilerin yakını bu haktan yararlanırlar. ÇÖZGER raporunda ÖKGV yazılı olan çocuklar adına da ÖTV istisnalı araç alınır.

Engelli sağlık kurulu raporlarının süreli olması halinde; bitimine 6 ay kalmadan önce işlemin yapılmış olması gerekir.

Hangi hallerde ÖTV indirimli araç alınacağı ve özel donanım şartları için bakınız: 18 Nisan 2015 tarihli Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği ÖTV istisnası ile birlikte raporun süresi içinde MTV muafiyet hakkı da vardır.

ÖTV Kanunun yürürlük tarihi olan 06.06.2002 sonrası alınan raporlarla işlem yapılır. Bakınız: ÖTV Kanunu.

Engelli yakınlar adına alınan ÖTV istisnalı araç alımından sonra rapordaki engel oranı düşerse; ÖTV ödenmeden araç kullanılmaya devam eder. Ancak MTV muafiyeti engel oranı %90’ın altına düştüğünde ortadan kalkacağından, Vergi Dairesine bildirimde bulunulmalıdır. Bakınız: Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu Araç alımında KDV indirimi yoktur.

EMLAK VERGİSİNDEN MUAFİYET

%40 ve üzerinde engelli olanlar için; ev sahipliğinin kendisi olması şartı ile tek ev için, 200 metrekareyi geçmeyen evlerde muafiyet vardır. Arsa sahipliği muafiyet kapsamında değildir. Evin bulunduğu yerleşim yerinde Belediyelerin ilgili kısımlarına müracaat edilmelidir.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu madde 8: “Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz”.

Engelli ailesi olmak, vergi muafiyet kapsamında değildir. Evin engelli kişi üzerine olması şarttır.

SONRADAN ENGELLİ OLAN ÇALIŞANLAR

İşe girdikten sonra engelli olup engelli sağlık kurul raporunu kurumlarına ibraz eden bu memurların kurumları tarafından ivedilikle Devlet Personel Başkanlığın internet sitesindeki “DPB e-Uygulama” ya kayıt edilmesi zorunludur. Engelli sağlık raporunu kuruma bildiren çalışan için herhangi bir sebeple gerekli işlemleri yapmayan, DPB ye bildirimi bekleten ve çalışanın engelli olmasına dair haklarını kullanımını engelleyen kurum ve işverenler engelliliğe dayalı ayrımcılık yaptıklarını bilmelidirler.

Sözleşmeli çalışanlar, engelli raporu aldıklarında engelliliğe bağlı iş verenlerce sözleşme feshi yapılamayacağını bilmeliler.

Özel gereksinimli çocukların eğitim hakkı

Zorunlu eğitim çağında yani 12 yıllık eğitim süresi boyunca özel gereksinimli çocuklar eğitim sistemi içinde olmak zorundadırlar. Özel gereksinimli çocukların eğitim hakkı hiçbir gerekçe ile engellenemez (Engelliler Hakkında Kanun).

20 Şubat 2019 tarihinden önce alınmış geçerli raporu olanların özel eğitim hakkından yararlanmaları için raporlarında en az %20 engelli oldukları belirtilmiş olmalıdır. Bu tarihten sonra özel gereksinim raporu alan 18 yaş altı çocukların, özel eğitim, fizyoterapi, rehabilitasyon veya benzeri gereksinimleri rapora yazılmış olmalıdır. Belirtilen raporlara sahip olan çocuklar, Rehberlik Araştırma Merkezlerinin değerlendirmesi sonucu özel eğitim imkânlarından yararlanır.

Zorunlu öğrenim çağındaki okula gidemeyen, evden çıkması mümkün olmayan (örneğin solunum cihazına bağlı olan) özel gereksinimli çocukların evde eğitim hakkı vardır. Bu çocukların özel gereksinim raporunda, evde eğitim gereksinimi belirtilir. Başvuru, Rehberlik Araştırma Merkezine yapılır.

Özel gereksinimli öğrencilere eğitim desteği

Özel eğitim kurumlarına devam eden çocukların özel eğitim ücreti Devlet tarafından karşılanır. Emniyet Genel Müdürlüğünde, çalışan personelin özel eğitim alan çocuklarına ilave eğitim desteği verilmektedir. Bu konuda kurumunuzdan bilgi alınız.

Özel eğitim alan öğrencilerin, kurumlardan okullarına devamlarını sağlamak için ücretsiz taşıma hizmetinden yararlanırlar. Bakınız: Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği, 2014.

EVDE EĞİTİM

Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle okul öncesi, ilköğretim veya özel eğitim programlarından herhangi birini uygulayan örgün eğitim kurumlarından doğrudan yararlanamayanlara eğitim hizmetlerinin evde sunulması esasına dayanan eğitimdir. yeni rapor alacaklar için ÇÖZGER raporunda evde eğitim gereksiniminin işaretli olması istenir. Engelli çocukların eğitimi için RAM lardan bilgi alınabilir.

ENGELLİ KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI (EKPSS)

Sınav 24 Nisan 2016 da yapılmıştır. Bu sınavın ve bundan sonraki sınavların sonuçları 4 yıl geçerlidir. Birey isterse her 2 yılda bir sınava girer, aldığı en yüksek puan geçerlidir.

Bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranının % 40 veya üzerinde ve çalışabilir durumda olduğunu mevzuat hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler sınav veya kuraya girmeye hak kazanır.

Bir birey mezun olduğu en üst öğrenim seviyesinden sınava girebilir.

Bir sonra ki sınav ve kura dönemi 2020’ dedir. Lise, ön lisans ve lisans mezunları sınava katılabileceklerdir. Sınava girecekler için başvurular Şubat ayındadır. İlk ve ortaokul mezunları ile özel eğitim uygulama ve iş okulu mezunları kuraya katılacaktır. Kura başvuruları Mayıs 2020’dedir.

ENGELLİ MEMURLARIN ATAMALARINA İLİŞKİN HÜKÜMLER

Çalıştığınız kurumun atama ve yer değişikliği yönetmeliği hakkında bilgi almak için Hayat Ağacı Aileler Grubu dosyalar kısmındaki Atama Dosyasını okuyunuz.

Kurumlar engelli ve engel yakını olan çalışanları için kendi yönetmeliklerini düzenlerler. TSK da çalışan muvazzaf personellerden özel eğitim alan çocukları olanlar artık atamaya esas rapor almak zorunda değildirler. Bunun yerine asker hastane veya asker hastane dışında yetkili her hangi bir hastaneden aldıkları “özel eğitim amaçlı sağlık raporlarını’’ ve RAM raporlarını bağlı oldukları kuvvetlerin atama şubelerine göndererek atama amaçlı kullanabileceklerdir.

Devlet Memurları Kanunu 72.Madde (Şubat 2014) “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır.”

Devlet Memurlarının Yer Değiştirmesi Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik Değişikliği (16.08.2014 tarihli) (Sadece ilgili hükümler alıntılanmıştır)

Madde 12- Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir. Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir."

Madde 3- Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği

Madde 13- Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.

Sağlık mazeretine dayalı olarak yapılacak yer değişikliğinde memur aynı hizmet bölgesi içinde başka bir hizmet alanına, bu şekilde mazeretin karşılanamaması halinde ise başka bir hizmet bölgesinde kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretinin karşılanabileceği bir hizmet alanına atanabilir.

Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği:

Ek Madde 3- İlgili mevzuatına göre alman sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.

Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.

Engellilik durumu devam ettiği sürece kurumlarca isteği dışında memurun yeri değiştirilmez. Engellilik durumu ortadan kalkan memurlar hakkında bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümler uygulanır.

Not: Çalıştığınız kuruma ait atama ve yer değiştirme yönetmeliği olup olmadığınız sorunuz. Eğer kurumunuza ait bir yönetmelik yok ise yukarıdaki yönetmelik hükümleri geçerlidir. TSK’ da görevli memurlar için yönetmelik yukarıdaki aynı hükümlerle 12 Haziran 2015 tarihinde (yukarıdaki hükümlerle aynı olacak şekilde)resmi gazetede yayınlanmıştır.

NOT: “Bir kereye mahsus’’ ifadesinin yürütmesi Danıştay tarafından durdurulmuştur. Danıştay 16. Dairesi Esas 2015/10808 sayılı karar ile ilgili yönetmelikte yer alan “bir defadan fazla” hükmünün yürütmesini durdurmuş olup, Başbakanlığın yürütmenin durdurulmasına ilişkin olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu yapmış olduğu itiraz 21/01/2016 tarih ve 2015/1435 Esas Nolu kararıyla Red Olunmuştur. 208 yılında Danıştay kararı ile bu ifade Yönetmelikten tamamen çıkartılmıştır.

TSK da çalışanlar için; tüm kanun, yönetmelik ve yönergelerdeki asker hastane şartı kaldırılmıştır. Sağlık Bakanlığı tarafından rapor vermeye yetkili kılınan tüm hastanelerden engelli sağlık raporu alınabilir.

ENGELLİ ÇALIŞANIN ERKEN EMEKLİLİK HAKKI

Engelli Devlet Memurları Engelli memurun erken emeklilik hakkını kullanması için (1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası işe girenler) vergi indirim belgesi alması zorunlu değildir.

Engellilerin erken emekliliği sonunda bağlanan maaş yaşlılık maaşıdır. SGK ya emeklilik başvurusunda engelli sağlık raporunun aslı ile yapılmaktadır.

1 Ekim 2008 öncesi işe giren % 40 ve üzeri engelli memurlar 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanununa tabi olarak 15 yılda erken emeklilik hakkı alırlar. 5434 sayılı Kanun gereğince 1 Ekim 2008 öncesi kanuni tabiriyle engelli kontenjanında işe başlayan memurlar ile engelli kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar 15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir.

1 Ekim 2008 sonrası işe giren engelli memurlar: 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa tabidirler. Buna göre çalışma gücü kaybı; Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 25.maddenin ikinci fıkrasına göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılara, en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır.

Buna göre işe girmeden önce;

% 60 ve üzerinde engelli olanlar ile bildirim yapmadıkları halde işe girmeden önce %60 ve üzerinde engelli olduğu tespit edilenler malulen emeklilik hakkı elde edemezler.

İşe girerken; % 50 ilâ % 59 arasında engelli olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,

% 40 ilâ % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla ikinci fıkranın (a) bendindeki yaş şartları aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanırlar. Bunlar 94.madde hükümlerine göre kontrol muayenesine tâbi tutulabilirler.

İşe girdikten sonra yani sonradan engelli olanlardan;

  1. a) Çalışma gücü kaybı oranı % 60 ve üzerinde olanlar 10 yıl /1800 iş günü prim ödenmesi şartı ile malulen emekli olurlar. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olanlar için 10 yıl şartı aranmaksızın 1800 iş günü prim ödenmiş olma şartı ile malulen emekli olurlar. Malulen emekliliğe hak kazanamayanlar, erken emeklilikten yararlanırlar ve 15 yıl sonunda erken emekli olurlar.

b)Çalışma gücü kaybı oranı % 50 -% 59 arasında olanlar en az 16 yıl 5760 prim günü

c)Çalışma gücü kaybı oranı % 40 -% 49 arasında olanlar en az 18 yıl 6480 prim günü ile emekli olabilirler.

Engelli İşçi Kadrosunda Çalışanlar İş Kanuna tabi çalışan engellilerin işe giriş tarihlerine göre ve engel oranlarına göre erken emeklilik süreleri farklılık gösterir. 1 Ekim 2008 öncesi işe giren SSK’lı çalışanın engelli erken emeklilik hakkından yararlanması için; gelir vergisi indirimi belgesi almış olması zorunludur.

İşe giriş tarihi ve engel oranına göre, engelli işçilerin erken emeklilik süreleri şu şekildedir:

05.08.1991 veya öncesi işe giren

%40 ile 59 arası engelli işçi: 15 yıl; 3600 gün

%60 ile 79 arası engelli işçi: 15 yıl; 3600 gün

%80 ve üzeri engelli işçi 15yıl; 3600 gün

06.08.1991-05.08.1994 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçi: 16 yıl; 3760 gün

%60 ile 79 arası engelli olan işçi:15 yıl 8 ay; 3680 gün

%80 ve üzeri engelli olan işçi: 15 yıl; 3600 gün

06.08.1994-05.08.1997 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçi: 17 yıl; 3920 gün

%60 ile 79 arası engelli olan işçi:16 yıl 4 ay;3760 gün

%80 ve üzeri engelli olan işçi: 15 yıl;3600 gün

06.08.1997-05.08.2000 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçi: 18 yıl; 4080 gün

%60 ile 79 arası engelli olan işçi:17 yıl; 3840 gün

%80 ve üzeri engelli olan işçi: 15 yıl; 3600 gün

06.08.2000-05.08.2003 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçi: 19 yıl; 4240 gün

%60 ile 79 arası engelli olan işçi:17 yıl 8 ay; 3920gün

%80 ve üzeri engelli olan işçi: 15 yıl; 3600 gün

05.08.2003-30.09.2008 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçi: 20 yıl; 4400 gün

%60 ile 79 arası engelli olan işçi:18 yıl; 4000 gün

%80 ve üzeri engelli olan işçi: 15yıl;3600 gün

01.10.2008 -31.12.2008 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4 bin 100gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;3bin 700gün

%60 ve üzeri engelli olan işçiler: 15yıl;3bin 700gün

01.01.2009 -31.12.2009 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4 bin200gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;3bin800gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi: 15yıl;3bin800gün

01.01.2010 -31.12.2010 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4 bin 300gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;3 bin 900gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi: 15yıl;3bin900 gün

01.01.2011 -31.12.2011 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4 bin 400gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;4bin gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi: 15yıl;3bin 960gün

01.01.2012 -31.12.2012 18 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4bin 500gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;4bin100gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi:15yıl;3bin 960gün

01.01.2013 -31.12.2013 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4bin 600gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;4bin 200 gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi:15yıl;3bin 960gün

01.01.2014-31.12.2014 Arası işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4bin 600gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;4bin 300 gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi:15yıl;3bin 960gün

01.01.2015’den sonra işe başlayan

%40 ile 59 arası engelli olan işçiler:18 yıl;4bin 680gün

%50 ile 59 arası engelli olan işçiler:16 yıl;4 bin 320 gün

%60 ve üzeri engelli olan işçi:15yıl;3bin 960gün

Bağ-Kur İçin Erken Emeklilik Düzenlemesi

5510 Sayılı Kanununa göre engel oranı %40 ve üzerindeki engelliler hem çalışarak hem de isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek erken emeklilik haklarını kullanabilirler.

1 Ekim 2008 öncesinde Bağ-Kurlu olan engellilere erken emeklilik hakkı tanınmamışken bu tarihten sonra Bağ-Kurlu engellilere de erken emeklilik hakkı verilmiştir. Bağ-Kurlu engelli çalışanların erken emeklilik vergi indirimi belgesi almak zorunluluğu yoktur.

Bağ-Kurlular Çalışma Gücünde Kayıp Oranı ve emeklilik için gerekli süreler:

%60 ve daha çok olanlar 15 yıl, 3 bin 960 gün

%50 – %59 arası olanlar 16 yıl, 4 bin 320 gün

%40-%49 arası olanlar 4 bin 680 günde emeklilik hakkı alırlar.

MALULEN EMEKLİLİK

Çalışma gücü kaybı oranı % 60 ve üzerinde olanlar 10 yıl /1800 iş günü prim ödenmesi şartı ile malulen emekli olurlar. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olanlar için 10 yıl şartı aranmaksızın 1800 iş günü prim ödenmiş olma şartı ile malulen emekli olurlar.

% 60 ve üzerinde engelli olanlar ile bildirim yapmadıkları halde işe girmeden önce %60 ve üzerinde engelli olduğu tespit edilenler malulen emeklilik hakkı elde edemezler.

Buna göre; işe girdikten sonra çalışma gücü kaybı en az %60 olduğu SGK sağlık kurulunca tespit edilenler malulen emekli olurlar. Malulen emeklilik için “çalışma gücü kaybı oranı” gerektiğini özellikle belirtmek isterim. Engelli sağlık raporunda yer alan engellilik oranı farklıdır.

Kişi malul durumda olduğunu SGK ya bildirir ve malulen emekli olmak için başvuru yapar. SGK, kişinin elinde hastalığa ilişkin rapor var ise ya bunları inceler ya da kişiden yeniden rapor almasını isteyerek değerlendirme yapar. Kişi başvurusunda; hastalığına ilişkin tüm tetkik, epikriz, rapor sonuçlarını SGK ya vermek zorundadır. SGK kişi hakkında malul kararı vermezse, kişi isterse sonuca itiraz ederek tekrar inceleme isteyebilir. İtiraz için süre kısıtlaması yoktur. İtiraz sonucu SGK Yüksek Sağlık Kurulu inceleme yapar ve karar verilir.

ENGELLİ MEMURLAR HAKKINDA YASAL DÜZENLEMELER

Devlet Memurları Kanunun Günlük çalışma saatlerinin tespiti: Madde 100 – Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca, illerde valiler tarafından tesbit olunur.

(Ek fıkra: 13.02.2011-6111/104 md.) Ancak engelliler için; engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir.

Not: TSK da görev yapan memurların yukarıdaki Genelgeye istinaden 3 Aralık ve 10 Mayıs günleri ile olumsuz hava şartlarında Valiliklerce tatil edilen günlerde idari izinli sayılacaklarına, yürüme engelli, gece körlüğü, az gören, görme engelliler için kış saati uygulamasının olduğu günlerde mesai saatlerinde düzenleme yapılacağı da belirtilmiştir.(Gen. Kur. Bşk. Ocak 2015 Per: 26702250-1360-14/Per.İşl.D.Svl.Me.ve İşçi Şb) Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tespiti: Madde 101 – (Değişik: 132/2011-6111/105 md.) Günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.

TSK’da görevli engelli memurların gece nöbeti ve vardiyası muafiyeti için

Nöbet muafiyeti: Engelli memur ve sözleşmeli personele, isteği dışında gece nöbeti ya da vardiyası verilmez. TSK’da görev yapan engelli memurlar (bakınız: TSK İç Hizmet Yönetmeliği Madde 382, i fıkrası) Jandarma Genel Komutanlığında görev yapan engelli muvazzaf ve memurlar, bu hakkı kullanırlar.

DMK 101. Maddede "gece nöbeti ve gece vardiyası" tanımı olmadığından, engelli çalışanın hangi saatler arasındaki çalışmadan muaf olacağına dair Devlet Personel Başkanlığının konu hakkında görüşüne bakılmalıdır. Başkanlığın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 101’inci maddesinde yer alan “gece” kavramının tanımı hakkında yayınladığı 08.02.2016 tarih ve 819 sayılı görüşe göre; “günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerinde görev yapan engelli memurların isteği dışında mezkur Kanunun 100 üncü maddesine istinaden belirlenen günlük çalışma saatleri dışındaki vardiyalarda çalıştırılmaması gerektiği, mütalaa edilmektedir”.

Bakınız: Devlet Memurları Kanunu (DMK) 101. Madde, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar, Jandarma Genel Komutanlığı Nöbet Hizmetleri Yönetmeliği, DPB’lığı Görüşleri

REFAKAT İZNİ

Çocuğunuzun, eşinizin ya da Yönetmelikte geçen yakınlarınızın engelli sağlık raporunun olması ya da engelli olması tek başına refakat izninin talep edilmesi hakkını vermez. Refakat izni için doktor tarafından ayrı bir rapor düzenlemesi gerekir.

Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır.

Aynı kişinin aynı hastalığına göre alınacak en fazla izin; memuriyet hayatı boyunca 6 aydır. Başka kişinin hastalığında ya da aynı kişinin farklı hastalığında gerekli şartlar oluşmuş ise; doktor raporu ile tekrar refakat izni kullanılabilir.

Yukarıdaki haller oluştuğunda doktor kararı ile raporda ‘’refakatli bakıma ihtiyacı olduğu, refakat edilmediğinde hayati tehlikeye sahip olduğu ve refakat süresi, gerekirse refakatçiye ait diğer özellikler yazıldığında refakat izni sağlık raporunun çıktığı gün başlar.

TSK da çalışanlar için refakat iznine dair sağlık raporu uygun ise iznin sağlık raporunun başladığı gün başlaması gerektiğine dair yazı yayınlanmıştır (Gen. Kur. Bşk. Ocak 2015 Per: 26702250-1360-14/Per.İşl.D.Svl.Me.ve İşçi Şb).

Refakat izni ile ilgili düzenlemeler 657sayılı (Madde 105), 926 sayılı (Madde 126) Kanunlara işlenmiştir. Subay, astsubay ve uzman erbaşlar için de refakat izni süresi yukarıdaki açıklamada olduğu gibi 6 aydır. Bu sürenin bitimini müteakip istekleri üzerine ayrıca altı aya kadar aylıksız izin verilebilir.

Aylıksız izinli olarak geçirilen süreler mecburi hizmet süresinden sayılmaz. Yedek subaylara verilen refakat izinleri askerlik hizmetinden sayılmaz.

GENELGE (İZİNLER HAKKINDA)

T.C. Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 03 Aralık 2002 tarihinde yayımladığı (2002/58) Genelgesinin 3.Maddesinde ‘’Ulusal düzeyde kabul edilen 10-16 Mayıs Engelliler Haftasının ilk günü ile 3 Aralık Dünya Engelliler Gününde, engellilere yönelik faaliyet gösteren Konfederasyon, bağlı federasyonlar ve derneklerin kamu görevlisi olan yönetim kurulu üyeleri ile kamuda görev yapan tüm engelliler idari izinli sayılacaktır. Olumsuz hava koşulları nedeniyle valiliklerce okulların tatil edilmesi halinde aynı bölgedeki kamu görevlisi engelliler, ayrıca bir talimat ve talebe gerek kalmadan, belirlenen tatil süresince idari izinli sayılacaktır. ’’ İfadesi yer alır.

TSK da çalışan işçiler de bu izinleri kullanabilmektedir. TSK da çalışan engelli memurların, 3 Aralık ve 10 Mayıs günlerinde ayrıca olumsuz hava şartları nedeniyle valilik tarafından tatil edilen günlerde ayrıca bir talimata gerek kalmadan belirlenen tatil sürecince idari izinli sayılacakları ilgili kurum tarafından yayınlanan yazıda belirtilmiştir (Gen. Kur. Bşk. Ocak 2015 Per: 26702250-1360-14/Per.İşl.D.Svl.Me.ve İşçi Şb).

5378 SAYILI ENGELLİLER KANUNU (ERİŞİLEBİLİRLİK HÜKÜMLERİ)

Madde 4-d) Engellilerin bağımsız yaşayabilmeleri ve topluma tam ve etkin katılımları için erişilebilirliğin sağlanması esastır.

Madde 7 – Yapılı çevrede engellilerin erişilebilirliğinin sağlanması için planlama, tasarım, inşaat, imalat, ruhsatlandırma ve denetleme süreçlerinde erişilebilirlik standartlarına uygunluk sağlanır. Özel ve kamu toplu taşıma sistemleri ile sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu bulunan özel ve kamu toplu taşıma araçlarının engellilerin erişilebilirliğine uygun olması zorunludur. Bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin engelliler için erişilebilir olması sağlanır.

Madde 14 – Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz.

Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur.

Geçici Madde 2.- Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engellilerin erişilebilirliğine uygun duruma getirilir.

Geçici Madde 3-Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sekiz yıl içinde engelliler için erişilebilir duruma getirilir(Temmuz 2015).

(Ek: 06.02.2014-6518/75 md.) 07.07.2018 tarihine kadar, servis taşımacılığı yapan gerçek ve tüzel kişiler, engelli personel veya öğrenciye talep hâlinde erişilebilir taşıma hizmetini sağlamakla yükümlüdür.

Not: Engelli çalışanın engel durumuna uygun servis hizmetinin sağlanmasında personel talebinin bekletilmeden dikkate alınacağına dair hüküm budur. Ancak bu talepte bulunmanız için öncelikle kurumun personel servis hizmeti vermesi gerekmektedir. Kurum servis hizmeti vermiyorsa talebiniz karşılanmayabilir.

LOJMAN DÜZENLEMESİ

Kamu Konutları yasa ve yönetmeliğinde engellilere ait bir düzenleme yoktur. Ancak kurumlar kendi lojman yönergelerinde engellilere ve engelli yakını olan çalışanlarına yönelik düzenleme yaparlar.

TSK Lojman Düzenlemesi: Türk Silahlı Kuvvetleri Konut Yönergesi MSB/319-2 (B)

ğ-) TSK'da engelli kadrolarında görevli personel ile, engelli eşinin, çocuğunun veya bakmakla yükümlü aile fertlerinin ( hakkında vasi kararı olan hak sahibi personelle daimi olarak aynı çatı altında yaşayan anne, baba, kardeş) ilgili yönetmelik esasları dahilinde engelliliklerini sağlık kurulu raporu ile belgelendiren personele her birey için + 50 puan verilir. Lütfen kurumunuzdan bu konuda bilgi alınız. Ağır engellilik konusunda değişiklik yapılmış olabilir.

Emniyet Genel Müdürlüğü Lojman Düzenlemesi: Lojman Yönergesinde 09.11.2012 Tarihinde Yapılan Değişiklik şu şekildedir: Madde 16: (f) Kendisi, eş ve çocukları ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinden Engellilik Ölçütü Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre % 50 ve üzeri engel oranı olan her birey için +10 puan verileceği ve feragatlı lojmanlardan yararlanmak istemeleri halinde öncelik tanınacağı hükme bağlanmıştır.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi lojman dağıtımında ağır engelli  olan çalışanlarla ağır engelli yakını olanlara ilave 50 puan verilmektedir.

BANKACILIK HİZMETLERİNİN ERİŞİLEBİLİRLİĞİNE DAİR YÖNETMELİK

Engelli müşteriler, engel durumuna ilişkin bilgi bankada mevcutsa, asgari olarak kendi hesaplarıyla ilgili bakiye sorgulamak, para çekmek, para yatırmak, kredi kartı borcu sorgulamak ve kredi kartı borcu ödemek için, yurt içinde kurulu tüm ATM’leri herhangi bir ek masraf ve ücrete tabi olmadan kullanırlar. Söz konusu işlemlerin hem banka kartı hem de kredi kartı kullanılarak gerçekleştirilebilmesine yönelik gerekli altyapı sunulur.

Görme engelli müşterilerin kullanımına uygun ATM’lerde, ekranda gösterilen uyarılar, yönergeler, müşterinin girdilerine ilişkin istenilen onay, hata mesajları gibi bilgilerin sağlanmasına yönelik sesli menü fonksiyonu bulunur. ATM’lerdeki sesli menü hizmetinin mahremiyeti sağlanır. ATM’lerde sesli menü, kulaklık girişi veya telefon ahizesi gibi bütünsel anlamda erişilebilir bir teknoloji ile sunulur. İşlem öncesinde ya da işlemin herhangi bir aşamasında ATM ekranını kapalı konuma getirme seçeneği sunulur.

Şubedeki hizmetlerden, engelli müşterilerin öncelikli bir şekilde yararlanabilmeleri sağlanır.

Görme engelli müşteriler, bankacılık hizmetlerine ilişkin sözleşmelerle ilgili bilgi edinme ve inceleme haklarını kullanmaları akabinde sözleşmeye imza atabilirler. Bu kapsamda, kişinin talebi olmaksızın, engelli müşterilere yönelik farklı bir uygulamaya gidilmez.

Banka, şube personelini işaret dili öğrenmesi konusunda teşvik eder. Şubede işaret dili bilen personelin bulunmaması durumunda, müşteriye işaret dili ile anlaşmayı sağlamak üzere görüntülü uzaktan destek sunar.

ENGELLİ ARAÇ PARK KARTI TEMİNİ

2011 Tarihli Karayolları Trafik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik gereği engellilere ait özel tertibatlı araçlar ile engellilik derecesi % 90 ve üzerinde olan engelliler adına tescil edilmiş özel tertibatı olmayan araçların plakalarındaki engelli işareti kaldırılmıştır. Bu araçların engelli park yerlerini kullanabilmelerini sağlamak amacıyla ‘’engelli araç park kartı ‘’ verilmeye başlanmıştır. Engelli Araç Park Kartı il/ilçelerde Trafik Tescil Amirlikleri tarafından verilmektedir. Bu kart araç adına değil engelli kişinin adına verildiğinden, engelli kişi kullandığı her araç için engelli park yerlerini kullanabilecektir. Bunun için aldığı engelli park kartını aracın ön tarafına, görülecek şekilde bulundurmalıdır.

Ankara'da olanlar için adres: Kurtuluş Trafik Tescil Amirliğine başvurulacaktır. Ayrıca Ankara Trafik Tescil Amirliğinden alınan bilgiye göre; engel oranı % 90 ve üzerinde olup ÖTV indirimli araç almamış olanların da var olan araçları için bu kart ilgili birimden temin edilebilmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken ayrı bir husus daha vardır. Engelli araç park yerlerini kullanım hakkı, halen engelli plaklarında engelli işareti olanlar ve engelli park kartına sahip araçlardır. Bu durunda sahip olunan engelli kimlik kartı (Sosyal Hizmetler İlçe ve İl Sosyal Politikalar Müdürlüklerinden alınan) ile engelli park yerleri kullanılamaz. Kullanıldığının tespiti halinde; tespit edenin inisiyatifinde kalındığının ve usulsüz park nedeniyle de ceza alınabileceğinin farkında olunmalıdır.

18 YAŞINI DOLDURAN ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR İÇİN MAHKEMEDEN VASİ KARARI ÇIKARILMASI

Zihinsel engelli çocuğu olanlar; çocuğun durumunu gösteren engelli sağlık raporu ile il Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulmalıdır. Vasilik davası harca tabi değildir. Sadece pul ve dosya parası alınır. Dava günü vasisi alınacak kişi ile birlikte mahkemeye gitmek gerekmektedir. Velayet kararı talebi halinde ise; çocuğunuz adına yapacağınızı araç alım ve satımlarında veya benzer uygulamalar için ilave bir mahkeme kararına gerek olmaksızın alınan velayet belgesi kullanılabilir. Çocuğun adına araba ve diğer taşınmazların alım satımlarında; vasilik kararı çıkartılan mahkemeden alım satıma dair yazı alınması gerekecektir.

Çocuğunuz lisede okuyor ise lise bitiminden itibaren 2 yıl, üniversitede okuyan çocuklar için mezun olduktan sonraki 2 yıl GSS primi ödemeden anne babasının üzerinden sağlık yardımı almaya devam eder. Anne veya babasından sağlık yardımı alamayan çocukların GSS primi devlet tarafından ödenir.

2008 öncesi işe giren memurların erkek çocukları 25 yaşına dek sigortalı sayılırlar. Ancak bazı durumlarda SGK bu süreyi gözetmemektedir.

SAĞLIK UYGULAMA TEBLİĞİNDE ÖDEME KAPSAMINDA OLAN BAZI TIBBİ MALZEMELER

1-Antidekübit Oturma Sistemi: 1000 lira. (sadece özel haller-gaziler- içindir). Engelliler için 50 lira havalı minder ödeneği vardır.

2-Tekerlekli Sandalyeler

Özellikli Akülü Tekerlekli Sandalye: Sadece gaziler içindir.(sadece özel haller-gaziler- içindir)

Standart Akülü Tekerlekli Sandalye: Ödenecek Miktar: 2.500,00 TL

Aktif Tekerlekli Sandalye: Sadece gaziler içindir. Ödenecek Miktar: 3600 TL (sadece özel haller-gaziler- içindir)

Standart Manuel Tekerlekli Sandalye: Ödenecek Miktar: 500,00 TL

Hafif Manuel Tekerlekli Sandalye: Ödenecek Miktar: 1.200,00 TL

Pediatrik Tekerlekli Sandalye: Ödenecek Miktar: 1.200,00 TL

Banyo Tuvalet Sandalyesi: Ödenecek Miktar: 750,00 TL (sadece özel haller-gaziler- içindir)

3- Hasta Alt Bezi/Külotlu Hasta Alt Bezi/Çocuk Bezi: Engelli çocuklar 2 yaşını doldurduklarından itibaren tuvalet kontrolü yok ise bez ödeneği almaya başlarlar. Hasta alt bezleri SGK ile anlaşmalı medikal ya da eczanelerden temin edilmektedir.

18 yaş altı çocukların yetişkin alt bezi kullanması durumunda yapılması gereken işlem: bu çocuklar için bez raporuna "boy, kilo ve/veya bel çevresi ölçüsü nedeniyle çocuk alt bezine uyum sağlayamadığından yetişkin alt bezi kullanması uygundur" ifadesinin hekim tarafından yazılması gerekmektedir. Dolayısıyla 18 yaş altı olup bez raporu bulunanların yetişkin alt bezi ödeneği almak için bez raporlarını bu ifadelerin yer alacağı biçimde değiştirmeleri gerekmektedir.

Ödenecek miktar: Çocuk alt bezi Birim fiyatı 920 kuruş, yetişkin alt bezi 1.26 kuruştur. Erişkin için 2 aylık ödenen miktar: KDV dahil 356,83 kuruş, çocuk için KDV dahil 260,54 liradır.

4- Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uygulamaları: Uygun şartları taşıyanlar için yılda 30+30+390 olmak üzere toplam 90 seans fizik tedavi alma hakkı vardır. İlk 30 seans, engellilik sağlık kurul raporu ile (çocuklar için ÇÖZGER raporunda “fizik tedavi ve rehabilitasyon” özel gereksinimi yazılı olanlar) almak mümkün iken kalan 30+30 seans için eğitim araştırma hastanelerinden ya da üniversite hastanelerinden fizik tedavi almaya yönelik rapor almak gerekir. 16 yaş üzeri olanlar; ilk 30 seansı özel fizik tedavi hastanelerinden alırlar. Kalan 30+30 seans için Sağlık Bakanlığı veya üniversite hastanelerinden hizmet alırlar. Sosyal güvencesi eski yeşil kartlı olan çocuklar, özel fizik tedavi merkezlerinden hizmet alamazlar. Bakınız: Sağlık Uygulama Tebliği

5- Diş Tedavileri: Özel diş sağlığı merkezleri dışında Sağlık Bakanlığına bağlı diş sağlığı merkezleri ve üniversite hastanelerinde engelli bireylerin diş tedavileri ücretsizdir. Sevkli olarak özel birimlere gidildiğinde bedelin SGK tarafından karşılanıp karşılanmayacağını anlamak için tedavi için gidilen merkezin SGK ile anlaşması olup olmadığı kontrol edilmeli. Kişinin protez ihtiyacı hekim raporu ile ücretsiz olabilir. Diş yokluğunda hekimin uygun bulması durumunda implant ücreti karşılanabilir (bir implant bedeli 90 lira, alt üst çenede dörder adet).Bakınız: Sağlık Uygulama Tebliği

BAZI KAMUSAL HAKLAR

Su İndirimi: Bulunduğunuz il/ilçe belediyesinin engellilere su indirimi yapıp yapmadığını ilgili birimden öğreniniz. Eğer indirim yoksa bunu talep ediniz. Ankara’da su indiriminden (%50 oranında) yararlanmak için 18 yaşını doldurmak gerekmektedir. Ev sahibi, kiracılar ve lojmanda oturanlar su indirimi yaptırabilirler. Ev sahipleri ve kiracıların evin deprem sigortası belgesini göstermeleri gerekmektedir.

Elektrik ve doğalgazda indirim yoktur.

Digitürk İndirimi: Engelliler, gaziler ve şehit eşleri için Digitürk paketleri % 50 indirimlidir. Digiturk Paketlerinde %50 indirim kampanyasından yararlanabilmesi için engellinin aşağıdaki belgelerden biri ile durumu belgelemesi gerekmektedir: Engelli kimlik kartı Engelli sağlık raporu Nüfus cüzdanlarına işlenmiş ve engelli oranı yüzde 40 ve üzerinde olanların nüfus cüzdan fotokopileri Emekli Sandığı Serbest Seyahat Kartı ( Gazi Tanıtım Kartı, Şehit Ailesi Ücretsiz Seyahat Kartı, Vazife Malulü Ailesi Ücretsiz Seyahat Kartı) Bilgi için (212) 4737373 arayınız

Türk Telekom Sosyal Tarife: Türk Telekom Sosyal Tarife engelliler, gaziler ve şehit yakınları için düzenlenmiştir. Başvuru için engelli raporu, nüfus kağıdı fotokopisi gereklidir. İlgili Telekom Merkezine engelli birey ile ya da vasi kararı ile başvuru yapılmalıdır. Sosyal Tarife 11 Haziran 2012 tarihi itibariyle yeniden abone alımına açılmıştır. Aşağıdaki fiyatlandırmalar 2014 yılına ait fiyatlardır.

Aylık paket ücreti tüm vergiler dahil 12,50 TL’dir. Paket kapsamındaki bedava dakikalar tüm ev-iş telefonlarına doğru yapılan şehir içi görüşmeler için geçerlidir Tarife kapsamında 3.000 dakikaya kadar şehir içi ve şehirlerarası görüşmeler ücretsizdir. 3.000 dakika limitini aşan şehir içi ve şehirlerarası görüşmeleriniz dakikası 12,6 kuruş üzerinden ücretlendirilir. Şehirlerarası görüşmeleriniz dakikası 12,6 kuruş üzerinden ücretlendirilir. GSM görüşmeleriniz dakikası 37 kuruş üzerinden ücretlendirilir. Akşam 7’den Sabah 7’ye şehir içi ve şehirlerarası tam 3.000 dk. bedava konuşma hakkı tarifeye dahildir.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ücretsiz seyahat kartı verilen şehit yakını, gazi ve gazi yakınlarından ev telefonu aboneliği yaptıran veya olan müşterilerimiz tarafından tercih edilebilir. 18 yaşından küçük bedensel engelli vatandaşlar, velisinin/vasisinin izni ile bu tarifeden faydalanabilecektir.

Engel durumuna göre, tüm vücut fonksiyon kaybı oranı %40 ve üzeri olan müşterilerimizden tam teşekküllü hastanelerden alınmış olan sağlık kurulu rapor/heyet raporu ibraz edenler faydalanabilir. Kurumlar tarafından tahsis edilen “kimlik kartları” ile yapılan başvurular kabul edilebilir.

Sadece adına kayıtlı bir telefon aboneliği için bu tarifeden faydalanılabilir. Abonelik sadece belge ile durumunu ispatlayabilen müşteriler için geçerlidir. Doğal vasi veya mahkeme kararı ile vasi olan kişiler Sosyal Tarife’den faydalanamaz. Beyaz Kart, Belediyelerin vermiş olduğu Paso veya benzeri kartlar ile yapılan başvurular kabul edilmez.

TTNET ve Fiber İnternet: Bu hizmetler yaş sınırı olmaksızın %25 indirimlidir.

Engel oranı % 40 ve üzeri olan Engelliler, Gaziler, Şehit Eşleri ile Engelliler, Gaziler ve Şehitlerin birinci derece yakınları (anne, baba veya çocuklar) istenen belgeler ile birlikte başvurarak, Engelli, Şehit ve Gazi yakınları müşterilerine özel sunulan TTNET Sizinle paketlerinden faydalanabilirler.

Bu indirimden yararlanmak için Türk Telekom 444 0375 nolu telefonu arayabilirsiniz. Başvuru için istenen belgeler şunlardır:

Engelli müşteriler için; Engelli müşteriye ait T.C. Nüfus Cüzdanı Engelli müşteriye ait Engelli Kimlik Kartı veya Sağlık Kurulu Raporu Eğer T.C. Nüfus Cüzdanında Özürlü Oranını gösteren bir ibare yer alıyorsa, Özürlü Kimlik Kartı veya Sağlık Kurulu Raporu'na gerek duyulmamaktadır. Başvuran 1. derece yakını ise, yakınına ait T.C. Nüfus Cüzdanı

Gazi ve Şehit yakınları müşteriler için; Gazi ve Şehit yakınları müşteriye ait T.C. Nüfus Cüzdanı Gazi ve Şehit yakınları müşteriye ait Emekli Sandığı serbest kartı Başvuran 1. derece yakını ise, yakınına ait T.C. Nüfus Cüzdanı Başvuru sırasında istenen koşullar şunlardır: İndirimli paketlerden engellilik oranı % 40 ve üzeri olan Engelliler, Gaziler, Şehit eşleri ile Engelliler, Gaziler ve Şehitlerin birinci derece yakınları (anne, baba veya çocuklar) yararlanabilirler.

Abonelik başvurusunu Engelli, Gazi/Şehit eşi yapıyorsa abonelik, Engelli, Gazi/Şehit Eşi üzerinde olacaktır. Eğer Engelli, Gazi/Şehidin birinci dereceden yakını (anne, baba veya çocuğu) abonelik için başvurursa indirimden faydalanabilecek ve abonelik Engelli, Gazi/Şehit yakını üzerine gerçekleşecektir. Bu paketlere başvuruda bulunulacak her T.C. Kimlik Numarası için bir paket satışına izin verilecektir.

Türksat Uydunet Hizmetleri: Türksat'ın hizmetini vermiş olduğu Uydunet internet hizmetinde, abonelerin gerekli koşulları sağlamak şartı ile %25 indirimli olan Engelsiz Tarife uygulaması vardır. Belirli hızlarla sınırlanan bu tarife sadece internet hizmetinde geçerlidir. Kablo TV, Teledünya ve ek servis bedellerinde herhangi bir indirim bulunmamaktadır. Yeni abonelik başvuruları; İl Müdürlükleri, iş Ortakları ve Çağrı merkezi üzerinden, tarife değişimiyle geçiş işlemleri ise İl Müdürlükleri ve İş Ortakları ofislerinden yapılabileceklerdir. Engelli kimlik kartı veya engelli raporu ve nüfus kağıdı ile başvuru yapılmalıdır.

Türkcell Süperonlıne: Engel Tanımayanlar kampanyasından engellilik oranları %40 ve üzeri olan Engelliler, Gaziler, Şehit Eşleri ile Engelliler, Gaziler ve Şehitlerin birinci derece yakınları (anne, baba veya çocuklar) faydalanabilirler. Hak sahipleri Turkcell Superonline Müşteri Hizmetlerine (0 850 222 0 222) yapılacak başvurularla kampanyaya katılabilirler. Bu hizmetlerde %25 indirim mevcuttur. İndirimli tarife olarak sınırsız ödenecek fatura 44 liradır.

Cep Telefonu Hizmetlerinde İndirim: Türkcell, Telsim ve Vodafon da engellilere özel tarifeler mevcuttur Bu tarifelerden engelli kişi kendi adına yararlanır.

Engelsiz Sağlık İletişim Merkezi (ESİM)

Engel Tanımayan Mobil Uygulama

Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, 112 Acil Çağrı Merkezini kullanamayan işitme engelli bireylere, işaret dilinde 7/24 görüntülü destek veren internet mobil uygulaması (akıllı cep telefonuna indirilir) ESİM, 112 Acil Ambulans hizmeti yanında tercüme hizmetiyle de Merkezi Hekim Randevu Sistemi’nden (MHRS) randevu verilmektedir.

112 Acil Servise anında bildirimde bulunabilir, işaret dili ile görüntülü konuşma yapabilir, GPS kullanarak konum ve olay yeri fotoğrafı gönderebilirler. İnternet yoksa SMS üzerinden koordinat göndererek ESİM ile bağlantı kurabilir. SMS ücretleri bakanlık tarafından karşılanmaktadır.

ULAŞIMDA İNDİRİM

Şehir İçi Ulaşım: Belediye otobüsleri, Metro seferleri, TCDD ve Deniz Yollarının şehir içi seferleri ücretsizdir.’’Ağır engelli’’ibareli raporu olanların bir refakatçisi engelli kişi ile birlikte olmak şartıyla ücretsiz ulaşımdan yararlanır.

TCDD ve Deniz Yolları: Devlet Demiryollarına ve Deniz Yollarına ait şehir dışı seferleri ücretsizdir. ’’Ağır engelli’ibareli raporu olanların bir refakatçisi engelli kişi ile birlikte olmak şartıyla ücretsiz ulaşımdan yararlanır. TCDD internet ve telefonla bilet alımında ücretsiz hakkınızı kullanmanız için Ankara Gar’da kayıt yaptırınız. Ücretsiz seyahat hakkı için Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinden alacağınız ‘’Engelli Kimlik Kartı’’ geçerlidir. Ağır engelli ibareli raporu olanlar Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinden alacakları ‘’Refakatli’’ ibareli Engelli Kimlik Kartı ile ücretsiz seyahat hakkından refakatçileri ile birlikte yararlanabilirler. TCDD için internet ve telefonla bilet alımlarında ücretsiz hakkınızdan yararlanabilmek için sisteme kayıt olmanız gerekmektedir. Ankara ve yaşadığınız yerlerdeki Gar İşletmelerinden bilgi alınız.

Şehirler Arası Otobüslerde İndirim: Karayolları Taşıma Yönetmeliği değişmiştir. Buna göre şehirlerarası ulaşımda engelli indirimi: Yetki belgesi sahipleri, en az %40 oranında engelli olduğunu belgeleyen kişilere; 20 koltuğa kadar olan taşıtlar için 1 kişiye, 20 koltuktan fazla koltuğa sahip taşıtlar için ise en fazla 2 kişiye, geçerli ücret tarifesi üzerinden bilet ücretinde %40 indirim uygular. Ancak, aynı taşıtla taşınacak engelli yolcu sayısının 20 koltuğa kadar olan taşıtlarda 1’den fazla, 20 koltuktan fazla koltuğa sahip taşıtlarda ise 2’den fazla olması halinde, her fazla engelli yolcu için, geçerli ücret tarifesi üzerinden bilet ücretinde %30 indirim uygulanır. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine 5 uyarma verilir. Bu indirim sadece engelli kişinin kendisinedir. İnternetten bilet alımlarında bu indirimden yararlanılamamaktadır. Engelli indirimi yapmayan ya da otobüslerde engelli indirimini sınırlı sayıda engellilere yapan otobüs firmaları hakkında tutanak tutturup Ulaştırma Bakanlığına bildirebilirsiniz.

THY İndirimi: %25 indirim mevcuttur. Ancak ekonomik bilet alanlar ile internetten bilet alanlar bu indirimden yararlanamamaktadır. Tekerlekli sandalyede olanlar, görme ve işitme engellinin ikisine birden sahip olanlar tek başlarına seyahat etme özgürlüğüne sahiplerdir.

TIBBİ MALZEME ALIMINDA SYDV (VAKIF) ÖDEME YARDIMI

Hanede kişi başına düşen miktar asgari ücretin üçte birinden az olanlar bağlı oldukları il/ilçe SYDV ye (Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakfı) başvurarak almış oldukları tıbbi malzemelerin SGK ödemesi dışında kalan miktarı talep edebilirler. Burada Vakıf Değerlendirme Kurulunun kararınca kişiye ödeme yapılıp yapılmayacağı belirlenir.

MÜZE VE ÖREN YERLERİNDE İNDİRİM

Müze ve ören yerlerine giriş ücretsizdir. Özel işletilen müze ve tarihi yerlerde indirim hakkı işletmenin inisiyatifindedir.

DEVLET TİYATROLARINDA İNDİRİM

Gösterileri ücretsiz izleme hakkı vardır. Engelli Tiyatroları Kültür Bakanlığından maddi destek almaktadır.

BAYİİLİKLER

Milli Piyango Bayiliği: 18 yaşını dolduran zihinsel yetersizliği olmayan ve vesayet altında olmamak şartı ile her engelli birey Milli Piyango Genel Müdürlüğü tarafından verilen Sayısal Oyunlar Bayiliklerini alabilirler. Başvuru, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Şube Müdürlüklerine yapılır.

Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Sayısal Oyunlar Yönetmeliğine göre (25.04.2001 tarihli, 24383 RG. Sayılı) bayilik ruhsatı verilmesinde; %40 ve üzerinde engelli olmak, 18 yaşını tamamlamış olmak ya da kazai rüştünü kazanmış olmak, dolandırıcılık, hırsızlık, zimmet, rüşvet, ihtilas, irtikap, kaçakçılık, sahtekarlık, hileli iflas veya vergi kaçakçılığı nedeni ile hürriyeti bağlayıcı ceza almış veya ağır cezayı gerektiren suçlardan birinden hüküm giymiş olmamak, Akıl hastalığı nedeni ile özürlü bulunmamak, vesayet veya hacir altına alınmamış olmak şartıyla, başvuranlar için kura çekilişine tabi tutulmaksızın öncelik tanınır ve bayilik ruhsatı verilir. İdarece, yerleşim yerlerinde bayilik verme ihtiyacının bulunması halinde başbayiler ile Terörle Mücadele Kanununun değişik 21. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde sayılanlara, bir yıldır faaliyet gösteriyor olma şartı aranmaksızın ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre çalışma gücünün en az %40’ ını kaybetmiş olanlardan bu maddedeki diğer koşulları taşıyan gerçek kişilere kura çekilişine tabi tutulmaksızın öncelik tanınır.

PTT’den Engellilere Kütüphane Hizmeti

Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında imzalanan protokol ile Halk Kütüphanelerinden yararlanamayan, hayatlarını eve bağımlı olarak devam ettirmek durumunda olan hasta, yaşlı ve engelli vatandaşların kütüphane hizmetinden yararlandırılması amacıyla özel bir tarife belirlenmek suretiyle verilen hizmettir.

Bu hizmet Aksaray, Amasya, Balıkesir, Bartın, Batman, Burdur, Çanakkale, Çankırı, Elazığ, Erzincan, Gaziantep, Isparta, Kırıkkale, Kırşehir, Muğla, Nevşehir, Osmaniye, Sakarya, Samsun ve Uşak olmak üzere 20 il merkezinde uygulanmaktadır. Hizmet kapsamındaki gönderiler Kayıtlı Posta Maddeleri Otomasyonu Sistemi ile taahhütlü olarak teslim alınıp teslim edilmekte, Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinin 17.20 sırasında belirtildiği şekilde ücretlendirilmekte olup gönderi ücreti Halk Kütüphanelerince ödenmektedir. Bilgi için; https://www.ptt.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/PttKurumsal.aspx#ptt_sosyal_sorumluluk_projeleri

Posta ve Telgraf Ücret Tarifesinde görme engelliler ile ilgili hususlar: Görme engellilere özgü yazı içeren gönderiler (sekogramlar), özel hizmet ücreti hariç, posta ücretinden muaftır. Ayrıntılı bilgi için bakınız: https://www.ptt.gov.tr/Lists/Tarifeler/Attachments/30/posta%20ve%20telgraf%20%C3%BCcret%20tarifesi_20190716.pdf (Erişim Tarihi: 01.09.2019)

Askerlikten muafiyet ve temsili askerlik uygulaması

Engelli ya da herhangi bir hastalığı olan bireylerden, kendilerine askerlik çağrı belgesi (celp) gelenler, aile hekimleri ile iletişime geçerek mevcut engelli sağlık kurul raporlarını beyan ederler. Aile hekimi, engelli bireyi TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine uygun inceleme yapan en yakın hastaneye sevk eder. Bu hastanelerde bireyin incelenmesi sonucu, “askerliğe elverişli değildir” ya da “askerliğe elverişlidir” raporu düzenlenir. Bu rapor sonucuna göre işlem yapılır. Bilinmesi gereken husus; her askerliğe elverişli olmayan kişinin alacağı engelli sağlık kurul raporunun %40 ve üzerinde olmayacağıdır.

Askerlikten muaf olan, en az %40 engel oranına sahip gençler, her yıl Mayıs ayında, Engelliler Haftasında yapılan bir günlük Temsili Askerlik Törenine katılabilirler. Bu törene katılmak isteyenler, yaşadıkları yerdeki en yakın askeri birliğe, her yılın Nisan ayında başvuru yapması gerekmektedir.

ENGELLİ SEÇMENLER

Seçim Kurulları seçimlerde oy kullanacak engelliler için oy kullanma alanlarını engellilere uygun hale getirmekle yükümlüdürler. Gebeler, hastalar ve engelliler bekletilmezler. Körler, felçliler veya bu gibi bedeni engellilikleri açıkça belli olanlar, bu seçim çevresi seçmeni olan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla malule refakat edemez. Not: Refakat eden seçmene de oy vermede öncelik tanınır.

BELEDİYE HİZMETLERİ

Büyükşehir, il, ilçe ve belde belediyeleri engellilere yönelik çalışmalar yapmakla yükümlüdürler. Bağlı olduğunuz belediyelere müracaat ederek engellilere yönelik hizmetleri öğrenebilirsiniz. Meslek Edindirme Kursları, Yaşam Merkezleri, Rehabilitasyon Merkezleri, Temizlik, Servis Hizmetleri, Psikolojik Destek Hizmetleri, Sosyal Yardım, Bakım, Bilgilendirme, Bakım ve Onarım Hizmetleri belediye hizmetlerine örnektir. Bu hizmetlerden yararlanabilmek için Belediye Engelli Hizmet Birimine kayıt olunması gerekmektedir.

ENGELLİ ARAÇ PARK YERİ YAPTIRILMASI

ÖTV indirimli aracı olanlar yaşadıkları yerin belediyesine müracaat ederek evlerine yakın yerde kendilerine ait engelli araç park yeri yapılmasını sağlayabilirler. Dilekçe ile birlikte engelli sağlık raporu, araç ruhsatı ve nüfus kağıdı ile başvurulmalıdır. Engelliler için ayrılmış park yerlerinin işgalini halinde para cezası iki kat artırılır.

MUAYENEDE ÖNCELİK HAKKI

Tüm hastanelerde engellilere muayene sırasında öncelik hakkı vardır. Bu öncelik hakkı kayıt sırasını kapsamaz. Bu durum başvurduğunuz hastanenin inisiyatifindedir.

ENGELLİ ÇOCUKLARIN AŞI PROGRAMLARI

Engelli çocukların aşılanması ile ilgili; SİME-SEN Engelliler Komisyonu ve Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu ile gerekli görüşmeler yapılmıştır. Buna göre okulda pasif kayıtlı olan ya da aktif kayıtlı oldukları okullarda aşılanamayan engelli çocukların aileleri, bağlı oldukları Aile Hekimliklerine müracaat ederek çocuklarının aşılarının yapılmasını sağlayabilirler.

TOKİ KURA ÇEKİLİŞİNDE HAKLAR

TOKİ kampanyalarında uygun şartları taşıyan engellilere öncelikle engellilere ait kuraya katılma hakkı verilir. Bu kurada kendilerine ev çıkmayanlar ikinci olarak genel kuraya katılma hakları da vardır. Başvurunuzda bu uygulamanın olup olmayacağı hakkında bilgi alınız.

PASAPORT ALIMI

Pasaport Kanununa göre; diplomatik, hususi veya hizmet damgalı pasaport alanların ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hak sahibi kişinin pasaportu ile aynı sürede geçerli pasaport verilir. Dışişleri Bakanlığı sitesinde yer alan bilgilere göre pasaport için gerekli belgelere ilave olarak kısıtlılar (zihinsel engelliler) için veli, vasi veya kayyum kararı ve muvafakat belgesi (hakkında vasi kararı varsa, vasilik belgesi) beyan edilmelidir.

Öte yandan, Kanunda geçen “bakıma muhtaç” ibaresinin raporlardaki karşılığının “ağır engellilik”, “tam bağımlı birey” ifadelerinin olması zorunludur. Bununla birlikte çocuklar için ÇÖZGER alınmış ise raporda; “çok ileri düzeyde özel gereksinimi var”, “belirgin düzeyde özel gereksinimi var” ve “özel koşul gereksinimi var” ifadelerinden biri yazmalıdır.

Banka kredisi avantajları

Öncelikle bilinmesi gereken, engelli ve evde bakım aylıkları beyan edilerek kredi çekilemez. Engelliler, kredi notunun yüksek olması/sigortalı bir işte çalışıyor olması halinde bankalardan kredi alabilirler. Bankaların engellilere yönelik avantajları için bankaların müşteri hizmetlerinden bilgi alabilirsiniz.

Elektrik faturasında destek yardımı

Düzenli sosyal yardım alanların elektrik faturalarının bir kısmı Devlet tarafından ödenmektedir. Engelli aylığı alanlar bu haktan yararlanır. Ancak evde bakım maaşı alanlar için destek söz konusu değildir. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca Türk vatandaşlarından aylık veya düzenli sosyal yardım almaya ilişkin verilmiş hak sahipliği kararı devam eden hanelerin asgari ihtiyaçlarını karşılamak üzere elektrik tüketim desteği verilmesi amacıyla İhtiyaç Sahibi Hanelere Elektrik Tüketim Desteği Verilmesi Hakkında Karar (Cumhurbaşkanlığı Kararı, 28.02.2019, RG sayı: 30700, Karar Sayısı: 795) yayınlanmıştır. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca, düzenli yapılan sosyal yardımlar veya aylıklardan faydalandırılan hanelerden Türk Vatandaşı hak sahiplerine, hak sahipliği kriterlerini kaybedinceye kadar elektrik tüketim desteği verilir. Elektrik tüketim desteği kapsamında bulunan hanelere, hanedeki kişi sayısı kriteri dikkate alınarak aylık 150 kilovatsaat karşılığı tutara kadar destek verilir. Elektrik tüketim desteği kapsamında aktarılacak tutarların hesaplanmasında; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından onaylanan elektrik faturalarına esas tarife tablolarında alçak gerilim seviyesinden bağlı mesken abone grubu için belirlenmiş bedeller ile pay, fon ve vergilerin mesken haneler için uygulanan tavan oranları dâhil edilerek kilovatsaat başına ortaya çıkan birim bedel dikkate alınır. Elektrik tüketim desteği kapsamında yapılan ödemeler, diğer sosyal yardımlar ve aylıklar için yapılacak muhtaçlık hesaplaması ile genel sağlık sigortası gelir tespitinde gelir olarak dikkate alınmaz. Karar için bakınız: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190228-11.pdf.

Evlerinde solunum cihazına bağlı hastası olanların, elektrik borcu olduğunda; eğer elektrik dağıtım şirketine engelli raporları ile bildirim yapmışlarsa, borçlarına karşılık elektrik kesintisi uygulanmaz.

Kronik Hastalara Yönelik Elektrik Desteği Programı

Bu program kronik hastalığı nedeniyle cihaza bağımlı olan hastaların bulunduğu hanelerin elektrik fatura bedeli ve kesintisiz güç kaynağına yönelik ihtiyaçlarının karşılanmasını amaçladığı için üç destek türünü içermektedir. Bunlardan birincisi; hastaların konutlarına ait elektrik faturalarına destek olmak için kullanılan cihazın elektrik tüketim düzeyine göre aylık 200 TL’ye kadarki elektrik faturalarına desteği içeren Elektrik Tüketim Desteği bulunmaktadır. İkincisi; hak sahiplerine kesintisiz güç kaynağı sağlanmasını içeren Kesintisiz Güç Kaynağı Desteği bulunmaktadır. Bir diğeri ise yardımın başladığı ilk ay tek sefere mahsus olmak üzere hak sahibi hanelerin cihaza bağlanma tarihinden sonraki birikmiş elektrik borçlarının ödenmesini içeren Birikmiş Elektrik Borcu Desteği bulunmaktadır.

Kronik hastalık nedeniyle cihaza bağımlı şekilde hayatını sürdürmek durumunda olanlar, durumlarını sağlık raporu ile belgelerler. Ancak bu kişilerden, evde bakım aylığı alanlar ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma (SYD) Vakıflarının karar organı olan Mütevelli Heyetleri tarafından muhtaç kabul edilmeyenler, elektrik desteğinden yararlanamazlar. Bir defa birikmiş elektrik borcu desteğinden faydalananlar, ikinci defa faydalanamazlar.

Elektrik kesintisi olması halinde yaşanabilecek mağduriyetlerin önlenebilmesi için SGK’dan kesintisiz güç kaynağı temin etmemiş olanlara SYD Vakıflarınca, elektrik tüketim desteğinden faydalanan hak sahiplerine başvuruları halinde kesintisiz güç kaynağı alımına yönelik yardım yapılabilir. Başvurular, SYDV’lere yapılır. Vakıf personeli, sağlık personeli ile birlikte hanen ziyareti yapar; başvuranın muhtaçlık durumuna ve cihaza bağlılık durumunun tespitini yapar ve rapor düzenler. Bu rapor, Vakıf Mütevelli Heyeti tarafından değerlendirilir ve karara bağlanır. Bakınız: https://alo144.ailevecalisma.gov.tr/bilgi-bankasi/kronik-hastalara-yonelik-elektrik-destegi-programi

Kesintisiz güç kaynağı ödemesi: SGK, evde solunum cihazı kullanan hastalar için ödenek vermektedir. Bu amaçla, hekiminize danışarak rapor çıkartmanız gerekmektedir.

OTURULAN KONUTTA DÜZENLEME YAPILMASI

Oturulan konutta ve apartmanda yönetmelik gereği engellilere uygun düzenlemeler yaptırılabilir. Kat mülkiyeti yasasına tabi olan apartman, site vb. konutlarda yaşayan kişiler getirilen yasal düzenleme ile engeline uygun düzenleme yaptırma olanağına sahip olmuşlardır. 5378 sayılı Yasanın 19. maddesinde; “Madde 19- 23.6.1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Engellilerin yaşamı için zorunluluk göstermesi hâlinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerisinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantının bu süre içerisinde yapılamaması veya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda; ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporuna istinaden ilgili mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya krokiye göre inşaat, onarım ve tesis yapılır. İlgili merciler, tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerini en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Komisyonun teşkili, çalışma usûlü ile engellinin kullanımından sonraki süreç ile ilgili usûl ve esaslar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü eklenmiştir.

Ayrıca Yasa hükmünde sözü edilen komisyonun kuruluş ve çalışma usülleri ile ilgili “Yapılarda Engellilerin Kullanımına Yönelik Proje Tadili Komisyonları Teşkili, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” 22 Nisan 2006 tarih ve 26147 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

ENGELLİ SPORCULAR

Engellilerin profesyonel olarak spor yapmaları için Devlet Bakanlığına bağlı Engelliler Spor Federasyonu vardır. Engelli gençler için Paralimpik ve Deafolimpik Oyunları, Dünya Özel Olimpiyat Oyunları’nda ilk üç dereceyi alanlara milli sporcularda olduğu gibi özel bir puan verilecek. Bu gençler de özel yetenek sınavlarına girmeyecek ve yerleştirmelerini ÖSYM yapacaktır. YGS olmadan Yüksek Öğrenime yerleşme hakkı verilmiştir.

Futbol müsabakalarının izlenmesi

6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliği Önleme Kanunu gereği, futbol müsabakalarına kartla girilmesi zorunlu olduğundan engelliler, uygun gördükleri passolig kartını almak zorundadırlar. Lig takımları oynanacak maçlar için belirli sayıdaki engelli taraftara kontenjan ayırmaktadır. Bu kontenjandan yararlanmak isteyenlerin, ilgili takım yetkilileriyle iletişime geçmeleri gerekmektedir.

SAĞLIK RAPORU ALIMI ÜCRETİ

Bazı hastanelerde rapor işlemlerinde ücret alınmazken, birçok hastanede engelli sağlık rapor alımı ücretlendirilmiştir (Ağustos 2014). Mart 2013 Sağlık Uygulama Tebliği yayınlanana dek ücretsiz olan sağlık rapor işlemleri tüm hastanelerde ücretli hale getirilmiştir. Bu nedenle işleme başlamadan önce ücretli olup olmadığı sorulmalıdır.

GÖRME ENGELLİLER VE İMZA İŞLEMİ

2011 tarihinde yapılan bir değişiklik ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 15. maddesinin üçüncü fıkrasında şu değişiklik yapılmıştır: “Görme engellilerin talepleri halinde imzalarında şahit aranır. Aksi takdirde görme engellilerin imzalarını el yazısı ile atmaları yeterlidir.” Böylelikle görme engellilerin imza gerektiren işlemleri yanlarında şahit olmaksızın yapamamalarına dair 818 sayılı Borçlar Kanununda yer alan ve 5378 sayılı Engelliler Kanunu ile yürürlükten kaldırılan düzenlemenin, görme engelliler bakımında uygulamasının devamı sağlanmış olacaktır.

MESLEK EDİNDİRME HAKKI

Halk eğitim merkezleri, Türkiye İş Kurumu, KOSGEB gibi kamu kurumlarında engellilere özel meslek edindirme kursları açılmakta, bu kursları bitiren engellilere iş yerleştirmelerde öncelik tanınmaktadır.

İŞ KUR KAYDI ÖNEMLİDİR.

İş arayan engelliler ve işverenlerin İŞKUR portalına kayıt yaptırarak veya şahsen İŞKUR a kayıt olmaları zorunludur. Kayıt yaptıran engelli birey öncelik hakkına sahip olduğunu beyan eder. 14 yaşını dolduran % 40 ve üzeri tüm engelliler İŞKUR’ a kayıt yaptırabilirler. Bu kayıtlarıyla birlikte İş-Kur resmi sitesinden engelli bireyleri için açılan mesleki kursları takip edebilirler.

KORUMALI İŞ YERLERİ

İşgücü piyasasına kazandırılmaları güç olan engelli bireyler için istihdam oluşturmak amacıyla gerçek ve tüzel kişilerce açılan ve açılacak olan işyerlerini kapsar. (En az % 40 oranında zihinsel veya ruhsal engelli olup, 15 yaşını dolduranlar için istihdam)

BAKIMA MUHTAÇ YAKINI OLAN ERBAŞ VE ERLER HAKKINDA

22.7.2020 tarihinde yayınlanan Asker Alma Yönetmeliğinin Genel Esaslar başlıklı 29.maddesinin 5.fıkrasına göre: Erbaş ve erler dağıtımlarında, nüfusa kayıtlı oldukları ve kendileri ile ailelerinin dağıtım tarihinden önce daimi ikamet ettikleri il mülki sınırları içindeki birlik, kurum ve karargâhlara tertip edilmez. Bu şekilde dağıtımı yapılanların görev yerleri ilgili kuvvet komutanlıklarınca, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca görevli olduğu il dışındaki birlik ve kurumlara tertip edilmek suretiyle değiştirilir. 89 uncu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilenler ile ilgili mevzuat kapsamında usulüne göre annesi, babası veya eşi hakkında erişkinler için engellilik raporu, çocukları hakkında çocuklar için özel gereksinim raporu düzenlenen erbaş ve erler hakkında bu fıkra hükümleri uygulanmaz.

ÜNİVERSİTEYE GİRECEK VE ÜNİVERSİTEDE OKUMAKTA OLAN ENGELLİ ÖĞRENCİLERİN HAKLARI

Üniversite sınavında öğrencilerin engel gruplarına uygun düzenlemelerin yapılabilmesi için başvuru aşamasında engellilik raporlarını ÖSYM lere vermeleri gerekmektedir. Özel yetenekle üst öğrenime geçiş yapmak isteyen ve özel yetenek sınavını kazanan bedensel, zihinsel, görme ve işitme engel grubundaki öğrenciler için YGS taban puanı 20 Aralık 2013 tarihinde 100 puan olarak belirlenmiştir. Üstün yetenekli öğrencilerin YÖK tarafından değerlendirilmesi sonucu uygun görülmesi halinde YGS ye girmeden Güzel Sanatlar Bölümlerine kayıt olabilmeleri hakkı getirilmiştir. Bu nedenle Otizmli, zihinsel, bedensel, görme ve işitme engelli üstün yetenekli çocuklar da bu haktan yararlanabileceklerdir.

Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetmeliğine eklenen madde ile tekerlekli sandalye kullananlar, görme engelliler gibi tek başına şehir içi otobüslere binemeyenlere yaşadıkları şehirde yurt imkanı sağlanır. İlgili madde şu şekildedir: Madde 3- b) Şehir içi nakil araçlarından yardımsız faydalanamayan görme engelli, felçli, bir veya iki kolu veya bacağı olmayan, skolyoz hastaları olan öğrenciler hariç, öğrencinin ailesinin yurdun bulunduğu şehrin belediye sınırları dışında ikamet etmesi (Ancak büyükşehir belediyeleri sınırları içinde bulunan yurtlara, ailesinin ikamet durumuna göre başvuru alınabilecek yerleşim yerleri Kurumca belirlenir).

Bakanlar Kurulu Kararı ile Yükseköğretim programlarına kayıt veya kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ilgili yükseköğretim kurumuna sunan öğrencilerin ödemesi gereken öğrenim ücreti tutarlarından engellilik oranı kadar indirim yapılır. Engelli olduğu halde, kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında engelli olduğuna dair raporu ibraz edemeyen öğrencilere, ilgili belgeyi ibraz ettiği tarihte, engellilik oranı kadar yapılacak indirim tutarı red ve iadeler kaleminden iade edilir. Öğrenciler için Başbakanlık Bursunda öncelik hakkı tanınır.

Engelli gençlere ait KYK geri ödemelerinde muafiyet yoktur. Bu konuda üniversitenizden bilgi alınız.

KYK ve Başbakanlık Bursu için %40 ve üzeri engelli olanlar öncelik hakkından yararlanır. Ayrıca anne veya babası %40 ve üzeri engelli olanlar da öncelik hakkından yararlanır.

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ÇALIŞANLARIN HAKLARI

Kamu Personelleri İçin Nöbet Muafiyeti ve Günlük Bakım İzni Hakkı

Kamu kuruluşlarında çalışan engelli çocuğu olan memur anne ve babalara nöbet ve fazla mesai muafiyeti vardır. Ayrıca bakıma muhtaç yakını olan çalışanlara günlük bakım izni konusunda kolaylık tanınması sağlanmıştır. 30 Ocak 2010 tarihli Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda Alınacak Önlemler konulu Başbakanlık Genelgesinin 3. Maddesi şöyledir: ‘’Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu engelli aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli engelli sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla bu durumdaki personele; engelli aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolaylık sağlanacak ve personel mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacaktır.’’

Bakım izninin ve nöbet muafiyeti çoğunlukla amir inisiyatifindedir. Günlük eğitim ve bakım izninin yasal bir dayanağının olması çalışmalarımız devam etmektedir.

TSK da görev yapıp bakıma muhtaç engelli (ağır engelli) çocuğu olan muvazzaf asker ve sivil memurlara Haziran 2013 tarihinde TSK İç Hizmet Yönetmeliğinde yapılan bir değişiklikle nöbet muafiyeti hakkı tanınmıştır. Bakınız 382. Madde (g)

TSK Personelleri İçin Günlük Eğitim ve Bakım İzni Verilmesi

İlgili Yönetmelikte 4 Şubat 2015 tarihli yapılan düzenleme ile TSK’ da çalışan engelli çocuğu/yakını olan tüm personele günlük eğitim ve bakım izni hakkı verilmiştir. Yönetmelikte kapsam dışı olan TSK’ da çalışan Devlet Memurlarının da aynı haklardan olduğu gibi yararlanması adına 10 Şubat 2015 tarihinde Genel Kurmay Personel Başkanlığınca MSB ve Kuvvet Komutanlıklarına yazı yayınlanmıştır. Bu yazı doğrultusunda Kuvvet Komutanlıkları ve MSB Devlet Memurlarının aynı isin haklarını kullanması doğrultusunda yazı yayınlamıştır. Aynı hükümler 6 Şubat 2015 tarihli Resmi Gazete ile Uzman Erbaş İzin Yönetmeliğine de işlenmiştir. İlgili Yönetmelik hükümleri şunlardır:

Türk Silâhlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Madde 11. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin bakmakla yükümlü olduğu engelli eşi, engelli çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edilmesi kaydıyla engelli kardeşinin; tıbbi tanılaması yapılmış ve 31.5.2006 tarihli ve 26184 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği veya 18.5.2012 tarihli ve 28296 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğine göre bir özel eğitim kurumunda kayıtlı olması şartı ile, özel eğitime getirilip/götürülmesi ve eğitime iştiraki maksadıyla, her engelli birey için haftada 8 saat günlük eğitim izni verilir. Engelli çocuk sahibi anne ve babanın her ikisinin çalışması durumunda bu izin, alınan beyana istinaden birine kullandırılır. Anne ve babadan birinin çalışması durumunda, alınan beyana ve gerekçeye istinaden çalışan ebeveyne bu izin kullandırılır. Bu süre ilgili olduğu haftayı geçmeyecek şekilde personelin isteğine göre bir defada veya bölünerek kullandırılır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin bakmakla yükümlü olduğu eşi, çocukları ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya yargı kararı ile vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşinin; Engellilik Ölçütü, Sınıflandırması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yetkili hastaneden alınması şartı ile raporunda “ağır engelli” ibaresi olan yakınlarının bakımı maksadıyla, her engelli birey için ayrı olmak üzere günde 1 saat günlük bakım izni verilir. Bu sürenin gün içerisinde kullandırılma zamanı personelin isteğine göre düzenlenir.

Engelli çocuk sahibi anne ve babanın her ikisinin çalışması durumunda bu izin alınan beyana istinaden birine kullandırılır. Anne ve babadan birinin çalışması durumunda, alınan beyana ve gerekçeye istinaden çalışan ebeveyne bu izin kullandırılır. Her engelli birey için ayrı olmak üzere bir gün içerisinde, günlük bakım izni veya günlük eğitim izinlerinden sadece biri kullanılır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin engelli günlük eğitim izni veya engelli günlük bakım iznini verimli kullanabilmesi açısından birlik imkanları ve amirlerin değerlendirmesine göre ulaşım imkanından istifade ettirilebilirler.

Emniyet Genel Müdürlüğünün Genelgesine göre; raporunda ağır engelli ibaresi olanlar için; sadece hafta içi mesai saatlerinde çalıştırılması, mesai saatleri dışındaki tüm ek görevlerden, nöbetlerden ve gece mesaisinden muaf tutulması, özürlü aile bireyinin günlük bakımı için izin kullanımında personele gerekli kolaylığın sağlanması, anne ve babanın personel olması durumunda her ikisinin de belirtilen haklardan faydalandırılması sağlanacaktır

TSK da Çalışan Engelli Yakının Olan İşçilerin İzinleri: Ağustos 2017 TİS raporunda yer aldığı üzere ağır engelli yakını olan işçilere her bir engelli yakını için ayrı ayrı olmak üzere günde 1 saat bakım izni, özel eğitime devam eden engelli eş, bakmakla yükümlü olduğu çocuk ve vasisi olduğu kardeşi için her biri için ayrı ayrı olmak üzere haftada 8 saat eğitim izni verilmiştir.

Sağlık Bakanlığı Çalışanları: Sağlık Bakanlığında engelli yakını olan çalışanlar için Başbakanlık Genelgesinin 3. Maddesinin yer aldığı yazı 30 Nisan 2018 tarihinde Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanmıştır. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü tarafından 30 Nisan 2018 tarihinde yayınlanan yazıda (Sayı 87307621/419) Başbakanlık Genelgesinin (2010/2) 3. Maddesine yer verilmiş ve genelgede tanımlanan haklarından yararlanmaları sağlanmıştır. Bu yazıda Sağlık Bakanlığı, haklardan yararlanmaları adına engelli ve engelli yakını olan çalışanlardan yeniden engelli sağlık raporu istenmemesi hususunu da belirtmiştir. “Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda Alınacak Önlemler” konulu, Başbakanlık Genelgesinin (2010/2) 3. Maddesine istinaden; bakmakla yükümlü oldukları ağır engelli yakını olan memur anne ve babalara nöbet muafiyeti vardır. Bu memurlara günlük bakım izni konusunda kolaylık tanınması sağlanmıştır. İlgili hüküm şudur; “Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu engelli aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli engelli sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla bu durumdaki personele; engelli aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolaylık sağlanacak ve personel mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacaktır.”

 

Engelli Çocuğu Olan Öğretmenler: Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (madde 12): Haftalık ders programı düzenlenirken; okulların eğitim ortamı, öğretmen durumu, engelli öğretmenler, engelli çocuğu bulunanlar, süt izni kullananlar, fizikî şartlar ve pedagojik esaslar göz önünde bulundurulur.

Madde 91: g); engelli olanlar, engelli çocuğu bulunanlar ve bakmakla yükümlü olduğu engelli birey bulunanlara nöbet görevi verilmez. Ancak bu durumdaki öğretmenlere istemeleri hâlinde, gün tercihlerine öncelik verilerek nöbet görevi verilir.

Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (madde 5); haftalık ders programı, öğretim yılı başında ve gerekli hâllerde ders yılı içinde okul yönetimince hazırlanır. Bu programda yönetici ve öğretmenlerin okutacakları derslerin gün ve saatlere göre öğretmenlerin mazeretleri de dikkate alınarak dengeli olarak dağılımı yapılır ve ilgililere imza karşılığı duyurulur.

Madde 44. (11): Öğretmenlerden; engelli olanlar, engelli çocuğu bulunanlar ve bakmakla yükümlü olduğu engelli birey bulunanlara nöbet görevi verilmez. Ancak bu durumdaki öğretmenlere istemeleri hâlinde, gün tercihlerine öncelik verilerek nöbet görevi verilir.

Senelik İzin Kullanma Hakkı (TSK için)

Engelli yakını olan personelin amirlerin inisiyatifi ile yıllık ve mazeret izinlerini parçalara bölerek, diledikleri tarihlerde kullanmaları gibi hususlarda kolaylıklar sağlanabileceği bildirilmiştir.

Bakınız: Genel Kurmay Başkanlığının 29 Nisan 2010 tarihli,PER.:1040-377-10/PER.D.Per.Ynt.Ş.(9)1128103 sayılı ve ''Özürlü Yakını Olan Personel'' konulu emri.. GATA Komutanlığı 12 Mayıs 2010 PER: 1040-45334-10/Dismor.Ks.(1509) Konu: ''Özürlü Yakını Olan Personel '' konulu yazısı. Yazının eski tarhli olması nedeniyle, arşivlenmiş olması mümkündür. Bu nedenle çalışanlara, yazının yeniden yayınlanması için talepte bulunmaları önerilir.

Engelli Çocuğu Olan Çalışana Mazeret İzni Hakkı

“En az yüzde %70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun (çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az %70 oranında engelli olması kaydıyla) hastalanması hâlinde, hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ” mazeret izni verilir. Bu madde 657 Devlet Memurları Kanununa, 926 TSK Personel Kanununa, 3269 Uzman Erbaş Kanununa, sözleşmeli personel ve geçici personel için de ilgili kanunlara işlenmiştir.

İş Kanunundaki düzenleme şu şekildedir: Ek Madde 2- İşçilerden az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde on güne kadar ücretli izin verilir.

ENGELLİLER İÇİN KURUM BAKIMI

Bakıma ihtiyaç duyacak derecede engelli olup evde bakımı sağlanamayan engelli bireyler, resmi ya da özel bakım kurumlarından yararlanma hakkına sahiptir. Kurum bakımından yararlanacak engellinin bakıma ihtiyaç duyan engelli olarak değerlendirilmesi için engelli sağlık raporunda “ağır engelli ‘’ibaresinin bulunması şarttır.

İki tür bakım hizmeti verilmektedir. Bunlardan ilki Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı Resmi Bakım Kurumlarıdır. Bu kurumlarda kalabilmek için gelir ölçümüne gerek yoktur. Başvurular Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerine yapılmaktadır. İl Müdürlüğünce kişi hakkında bakım raporu hazırlanır. Müracaatlarda bulunulan ildeki kurumlarda boş yer olması halinde bulunulan ilde, boş yer bulunmaması halinde kişinin talebi doğrultusunda; il dışında bir kuruma yerleştirme yapılabileceği bilinmelidir.

Bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak diğer bakım hizmeti ise özel bakım merkezleridir. Burada kalabilmek için engelli bireyin gelir ölçümü yapılır. Hane geliri toplamı hanedeki kişi sayısına bölünür. Kişi başı asgari ücretin üçte ikisinden az ise bakım raporu değerlendirmesi yapılır. Özel bakım merkezlerine ödenecek bakım ücreti, evde bakımına destek için yapılacak sosyal yardım ile bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Hane halkı gelir ölçütünü aşan gelir değişikliğinin tespiti hâlinde bu madde kapsamında yapılan ödemeler durdurulur ve değişikliğin meydana geldiği tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte genel hükümlere göre takip ve tahsil edilir.. Gelir kriterini aşamayanlar için bakım evine Bakanlıkça ödenek verilmez. Özel bakım kurumları için de başvuru yeri Sosyal Hizmet İl Müdürlükleridir. Bakım raporu hazırlanan engelli bireyin özel bakım kurumuna alınıp alınmayacağına kurumun yetkilileri karar verir. Kurumun aylık bakım ücreti Bakanlığın ödeneğinden fazla ise bu miktar engelli bireyin kendisi tarafından ödenir.

Bakım merkezlerine ödenecek miktar evde bakım maaşının iki katı tutarındadır. Kurumlarda kalanların evde bakım ve engelli maaşı kesilir. Bu kişilere Bakanlıkça harçlık verilir. Kurumların hangi engel grubuna, hangi yaş aralığına ve hangi cinsiyete hizmet verdiği önemlidir.

İŞKUR TARAFINDAN ENGELLİ VATANDAŞLARA VERİLEN HİBE DESTEĞİ

İŞKUR tarafından engelli çalıştırmayan işverenlerden tahsil edilen idari para cezaları fonundan kendi işini kurmak isteyene ve en az % 40 oranında engelli olan kişilere toplam 36 bin TL hibe verecektir. Konu ile ilgili paydaş kuruluşlardan oluşan Komisyon tarafından değerlendirilen başvurular sonunda başarılı bulunan projelere karşılıksız hibe verilerek engellilerin kendi işlerinin patronu olması sağlanacaktır.

Projeler, İŞKUR internet sayfasında yer alan Başvuru Rehberinde yer alan esaslara göre hazırlanacaktır. Bilgi için: 81 ilde bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezlerinden veya 444 75 87 numaralı telefondan ayrıntılı bilgi alınabilir.

ÖNEMLİ İLETİŞİM BİLGİLERİ

ALO 183 Sosyal Hizmetler: Alo 183 hattı aracılığıyla kadın, çocuk, engelli ve yaşlı, şehit yakınları ve gazilerle ilgili gelen çağrılar değerlendirilerek rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmektedir. İhmal istismar ve şiddet vakaları veya töre ve namus cinayetlerinin önlenmesi için tedbir mahiyetindeki ihbarlar, durumun aciliyeti göz önünde tutularak, vakanın bulunduğu ilin acil müdahale ekip sorumlusuna yönlendirilmektedir.

ALO 144 Sosyal Yardımlar: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından yürütülen şartlı eğitim/sağlık yardımları, kömür yardımı, gıda yardımı, engelli aylığı, eşi vefat eden kadınlara yapılan yardımlar, tüp bebek yardımı, barınma yardımı vb. yardımlar ile proje destekleri hakkında yapılan her türlü talep, öneri ve şikayetler alınmakta, veri tabanı incelenerek arayan kişiye başvurusunun durumu hakkında bilgi verilmekte, ilgili İl/İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yönlendirme yapılmaktadır.

Önemli: tüm mevzuatı taramak ve mevzuatı uygulamalarıyla birlikte açıklamak uzun zaman, enerji ve emek gerektiren bir iştir. Emeğe saygı duyarak; bu içeriğin telif hakkının; SİMESEN ve SAHİMSEN’e ve şahsıma ait olduğunu göz önünde bulundurarak; yazıyı kullanırken kaynak gösteriniz

Ayşe SARI, Sosyal Hizmet Uzmanı

Sağlık Hizmetleri Sendikası (SAHİMSEN) Engelliler Komisyon Başkanı

Sivil Memurlar Sendikası Genel Merkez Engellilik Mevzuat Danışmanı

Gülhane Eğitim ve Araştırma Engelli Danışma ve Koordinasyon Birim Sorumlusu

Türkiye Engelsiz Yaşam ve Sosyal hizmet Vakfı (TEYVAK) Yönetim Kurul Üyesi

Gören Kalpler Eğitim Derneği Yönetim Kurul Üyesi

Engelli Çocuk Hakları Ağı ( EÇHA) Üyesi

Mobbing ile Mücadele Derneği Engellilik Genel Koordinatörü

Biyonik-Der Danışma Kurul Üyesi