Ağır engelliliğin ve bakıma muhtaçlığın karşılığı olan ifadeler

Bazı hakların kullanımında, engelli sağlık kurul raporlarında ağır engellilik ya da bakıma muhtaçlık ibareleri aranır. Hakların kullanımında istenen bu tür ibarelerin, yapılan yasal düzenlemelerde kaldırılmış ya da değiştirilmiş olması, hak talep edenlerin mağdur edilmesine gerekçe sayılamaz.

Bilindiği gibi engelli yakını olan kamu çalışanları için yürürlükte olan Başbakanlık Genelgesinde (2010/2), bakıma muhtaç yakınları olanların günlük izinlerinde kolaylık sağlanacağı belirtilmiştir. Öte yandan, TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 382 inci maddesinin (g) fıkrasında, bakıma muhtaç eş ve çocukları olanlar hakkında nöbet muafiyetinden bahsedilmektedir.

Bilinmelidir ki 2005 yılında yürürlüğe giren Engelliler Hakkında Kanun metninde yer alan “bakıma muhtaç” ibaresi, 2014 yılında Engelliler Hakkında Kanun metninden çıkartılmıştır.

Bakıma muhtaçlığın karşılığı “ağır engelli” ve yeni mevzuatta ağır engelliliğin karşılığı olan ifadelerdir.

Tıbben bakıma muhtaçlığın, ağır engellilik olduğu, 18 Nisan 2014 Genel Sağlık Sigortası Tescil, Prim ve Müstehaklık İşlemleri Yönetmeliğinde yer alır. Yönetmelikte; “tıbben başkasının bakımına muhtaç kişiler”; Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik kapsamında, yetkilendirilmiş engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarınca, ağır engelli olduğu engelli sağlık kurulu raporu ile belgelendirilen kişilerdir” ifadeleriyle tanımlanmıştır.

Öte yandan, 2882 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun “tanımlar” başlığında; “bakıma ihtiyacı olan engelli”; “engellilik sınıflandırmasına göre resmî sağlık kurulu raporu ile ağır engelli olduğu belgelendirilenlerden, günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişi” olarak tanımlanmıştır.

Bunlarla birlikte, 20.02.2019 tarihinde Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik yürülükten kaldırılmıştır.   Aynı gün yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik metninde ağır engelliliğin karşılığı “tam bağımlı birey”dir ifadesi yer alır.

Yine aynı gün yürürlüğe giren ÇÖZGER’de de ağır engellilik ibaresi kaldırılmış, çocuklar için “çok ileri düzeyde özel gereksinim var”, “belirgin düzeyde özel gereksinim var (BÖGV)” ve “özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ifadelerinin ağır engellilik karşılığı olduğu Yönetmeliklerde belirtilmiştir.

20 Şubat 2019 tarihi öncesi yetişkin ve çocuklar için alınmış tüm engelli sağlık kurul raporları, süresi içinde geçerli olacağından, hakların kullanımında bu raporlarda ağır engellilik ibaresi aranmaya devam edilecektir.

Ayşe SARI

Sosyal Hizmet Uzmanı